رواج مذهب تشیّع و زیدیه در گیلان و مازندران

https://s34.picofile.com/file/8488970284/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C12_%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87.jpg
رواج مذهب تشیّع و زیدیه در گیلان و مازندران
محمد ولی تکاسی
مقدمه
بررسي مذهب و اوضاع ديني عصر آل کيا، از اهميت بسياري برخوردار است. گرچه آل کيا از نظر مذهبي، ميراث دار علويان زيدي بودند، اما چگونگي برخورد آنها با مذاهب ديگر و همچنين تغيير مذهب از تشيع زيدي به تشيع امامي در اواخر نيمه ي اول قرن دهم هجري بسيار مهم و قابل تأمل است.
پيش از قدرت گيري آل کيا در گيلان شرقي (بيه پيش) سرزمين گيلان از نظر مذهبي همانند تقسيمات جغرافيايي آن، به دو بخش شيعه ي زيدي و سني مذهب تقسيم شده بود. مؤلف تاريخ الجايتو در قرن هشتم هجري لاهيجان و اطراف آن را زيدي و از طرفداران ناصر (کبير) و بخش غربي آن را سني نشين که «يکسر مذهب امام زاهد عابد احمد حنبل دارند »، ذکر مي کند.(نشریه شیعه شناسی26،کاشاني ،1348،ص57).
واژه "مازندران " نیز كه از نظر جغرافیایی بخش بزرگی از طبرستان بوده است. در حوالی سده هفتم هـ.ق مقارن با حکومت مغولان جانشین نام "طبرستان" شد. واژه رویان[1] نیز شامل منطقه وسیعی از طبرستان بود که با رستمدار امروزی منطبق است.
طبرستان آخرین قسمت از ایران بوده که به کیش مسلمانی در آمده است و حکمرانان آن دیار به نام اسپهبدان تبرستان بیش از یک قرن پس از فتوحات عرب ها در کوهستان های خود مستقل باقی ماندند و تا نیمه قرن دوم قرن 2 ه.ق هنوز روی سکه هایی که در آن منطقه ضرب می شد خط پهلوی نقش بسته بود و مردم بر دین زردشتی باقی بودند. درباره اولین حمله عربها به تبرستان روایاتی متعدد موجود است. از جمله اینکه مسلمانان در زمان خلافت عمر وارد تبرستان شده اند(ملگونوف 1364: 29) و برخی نویسندگان دیگر می گویند که در سال 30 ه.ق در زمان خلافت عثمان، سعید بن عاص درصدد فتح تبرستان برآمد که توانست سواحل تبرستان، رویان و دماوند را به تصرف خود درآورد(عطاری 1386: 615).
جیل بن جیلانشاه(گاوباره) همزمان با روزگار علی بن ابیطالب (ع) از جانب یزدگرد سوم صاحب عنوان (فرشوارگرشا) شد و بر گیلان و طبرستان حکمران بود. او در سال چهلم هجری در گذشت و فرزندان او دابویه حاکم گیلان و پادوسبان حاکم رویان شدند. با حمله اعراب به ایران در زمان عثمان(سال 31 ه.ق)و تسخیر ایران مردم گیلان و مازندران به دلیل وجود جنگل های انبوه و باتلاقی بودن منطقه تا مدتها در مقابل حمله اعراب مقاومت نموده و بر کیش و آیین آبا و اجدادی خود باقی ماندند.کیابزرگ امید یار نزدیک حسن صباح گیلان را مورد حمله قرار داد.
بقیه در ادامه نوشته
[1] - منوچهر ستوده در مقدمه تاریخ رویان تألیف اولیاءالله آملی، پس از ارائه گزارش های مورخان و جغرافیانویسان مسلمان از سده های اولیه هجری قمری تا قرن هشتم، ضمن یك تحلیل و جمع بندی، می نویسد كه كوره رویـــان خاكی است شامل كوه و دشت در مغرب خاك طبرستان شامل شهرهای ناتل، چالوس، كلار، سعیدآباد، كجه یا شهر رویان (حاكم نشین رویان یا كجور)، گیلاناباد، پای دشت، بهرامه ده، قراطادان، و ولاشجرد. وی همچنین می نویسد كه حد شمالی رویان دریا، جنوبی آن كوههای ری، مرز غربی آن چالوس و كلار، و محدوده شرقی آن دهكده های ناتل رستاق است (ستوده، 1348: 12). ستوده در همین مقدمه به چگونگی وضع و استعمال لغت رستمــدار از دو جزء رستم و دار به معنای درخت كه از اوائل قرن هفتم هجری قمری در متون تاریخی و جغرافیائی به كار رفته، اشاره می كند و معتقد است كه حدود خاك رستمدار كاملاً قابل انطباق با خاك رویان است. از اوائل قرن هفتم هجری لغت كهنسال رویان رفته رفته به باد فراموشی سپرده شد و كلمه رستمدار بر این ناحیه قدیمی اطلاق شد (همان: 16-13).



























"رامسر شهری آرمیده میان جنگل سبز و دریای آبی است پاسش بداریم و در حفظ آن کوشا باشیم"