زبانزد " به اسم موسی به شکم عیسی"

روزی بزرگی در جمعی از آزار و اذیت رعیت خود اظهار شرمندگی کرد. برای جبران کارهای گذشته اش قول داد که آدم خوبی باشد و به مباشر خود گفت از این به بعد تو مالیات رعیت را جمع کن و در حسابی جداگانه در انبار نگهداری کن تا هر وقت رعیت به آنها احتیاج پیدا کردند از این اندوخته ها به آنها بدهید. بهار از راه رسید. کشاورزان و باغداران با کمبود نقدینگی مواجه شدند لذا به مباشر گفتند تا مقدار کمی از اندوخته ها را به آنها بدهد. مباشر گفت: باید از ارباب اجازه بگیرم.

مردم گفتند این مال ها از دسترنج خودمان است به ما هم بدهید.

ارباب گفت: من گفتم آنها را برای شما نگهداری می کنم و شما باید از بابت نگهداری در انبار به من پول بدهید. از طرفی مباشر هم این کارها را انجام می دهد و به من ربطی ندارد.

مباشر گفت : به اسم عیسی به شکم موسی!

یعنی اینکه با نام یک نفر دیگر، فرد دیگری استفاده اش را می برد.

یادآوری:

*مُزه تو گَرِه (بارِه) جِزِه مُو

یعنی: مزه و کیف آن را تو می بری سوز و رنجش را من!!

دیگری اسبِ سوار همیشیک پیاده

ای روزا هر کی از راه رِسَنه گونه:

مو فلان کار کانِم اگر فلانی شاخ هالِ بَهَلَّه! اگر تی پُشتِ گوشَم بِدی ایشان کارَم وینِه!. خیلی هارت و هورت زَنن! نی یَه!(اینطور نیست) /؟.

"یِه جُو غیرت خَنِه یِه اَرزن هِمّت". اَلَن همه تِرِه گونِن: اگر اینجوری باشَه مو اُنجوری اُکاره انجام دَ تونوم. هنوز در امّا و اگرها بِمانسِن. خوشتِه دور چرخ خارِن هَندَه وَگِردَنِن هَنِن خوشته اوّلِ جا سَر.

روزی روزگاری "داو"(داب) با اگر سَر بیشی بی تی حرف وَسِه نوشا!. هیته دَرجَنِن ای­کَلَنِن(پاره می­ کنند و می­ریزند). آخر بنده خدا اگر نوتونی کاری بوکونی چَرِه حرفِشه زَنِه تا چند روزی دونیا بر مُراد تو باشَه بعدش چی؟

از خلق خدا نترسِنه از خدا بَتِرس. اگر کاری هم خَنه بوکونی کارستان، به غیر خدا به کمک هِچ کَس چشم امیّد نِدار." دیگری اسبِ سوار (سرنشین) همیشیک پیادَه".

آهای آدم عاقل، به پیر به پیغمبر، تی روزیَه فقط از خدا بِخَه. هون تِرَرِه وَسِّه. تِرِه در بدترین حالات دستگیری کانِه.

اَلَن خلق یِه مشت پولَ رِه، هر روز به یِه رنگ دَرهَنِن. "خودِه پُلُت دار وَلگ مانِن هر راه باد زَنِه هورو شونِن". "خودِه توسا دار مُثان فقط هَچی دود کانِن". "اُشانِ تَش هَمرَه هِچ کی گرما بوتِه نوتونِه(گرم دَکِت نوتِه)".

زیندیگی هم سَر به جوری دَرِه هم سَر به جیری. "خوشتِه اَسوِ(اسب) تنگ دَکِش". "پشت مَچه گازِه گیر". بِن تی دِل چی گونِه ، عقل هَمرَه وِرِه باپُچ . به خدا توکّل بوکون. به بُشا روزشان حسرت نُخار به روزهای خوش آینده امیدوار باش. ان شاءالله تی دستِ هم خدا گَرِه.

شیر هم به اُ شیرگیری وگردنَه خوشته پِسی یِه هَم نیا کانِه. اگر هم اَلَن به مال و مَنصَبی بَرسی یِه. سری از توی سرها دَر بیَردِه وَگِرد خوشته پِسی یَه هم نیا بوکون بِن کی بی! اَلَن چی وَکِته؟!!!!!!!. سِلامِت باشی.

نثر گیلکی رامسری= می چُم سفیدی بَزه

می چُمِ سفیدی بزه

[e-mail]

می چُمِ سفیدی بَزَه اَی خدا کورا بوت دَرِم! (دارم کور می شوم). دِ هِچی یَه دِ(دیدن) نوتونِم. راه شا نوتونِم.

تو کورباطَن نوباش تی چُم خوشتره خو(خوب) وَکَنِه. هم وینه (می بینی) هم راه شا تونه(می توانی راه بروی).

تی چُم یِه رِج دیگه خوب بُوشور وِرِه خوب وازا کُن تا بهتر بِنی(ببینی).

اَصلَن خوب دیدن کار من و تو نی یَه!. برای اینکه خوب بِنی اول باید خودت آدم خوبی باشی، تی ذات وَنِه خوب باشِه. شیشه خُردِه نِدَشته بی!

اَصلَن خوب بان و خوب شدن خیلی مالیات دَارِه(ارزش داره). بعضی ها خَنِن اَدای خوب بان در بیَرِن اَمَّه نصف راه بند آو دَنِن. خوشته ذاتِ بروز دَنِن.

اگر تو همین اَلَن قدر خوشته زندگی یَه بدانی، نان حلال در بیِری تنها نُخواری . دیگرانه هَم هَدی تی جانِ دعا بوکونِن. این یعنی خوب دیدن زیندگی.

دو کس رنج بیهوده بردند: یکی آنکه داشت و نخورد و دیگری آنکه دانست و نکرد.

نثر با لهجه گیلکی رامسری

دوستی با دیگران

[e-mail]

ای دونیا مَن هر چی ویشتر کاربوکونی ویشتر تی شی کار کَشَنِن. بوگوتِن : دونیا چند مَنِ بوگوتِه: هر چی کول گیتِه!.

زیندگی خیلی به دُو دُو کُردن نی یَه!. خدا بخَه تِرِه هَدَه کاری به دیگران نِدارَه. خوشتره دَنِه خوشتِره هم تی دَس وِگِرَنِه.

بعضی ها فقط به فکر فضولی تو کار و مال و زیندگی مُردومِن. فلانی چی دَارِه، چِندی دَارِه . کوجار شی بی یَرده؟.

خوشته مالِ پَربون جی(از زیر بغل) نیا کانِن چون کمتره نظر هَنه. دیگری مالِ خوشته کینِ بُنِ جی(از زیر باسن خود) چون ویشتره نظرهَنِه.

بعضی ها هم فقط چوب لای چرخ زیندگی دیگران نی یَنِن. دوست و آشنا باشَه یا غریبه، اُشانَرِه فرقی ندارِه. فقط خَنِن سر به تن کسی نباشَه اُشانِ زیندگی رِچ بی(باشه)، بقیه به اَمان خدا. خیلی یَه یکی رِه خدمت بوکورده بی وَکِه تی بلای جان.

سگ باش پَئر و مار(پدر و مادر) نوباش. هر کار ای دونیا مَن بوکونی تی اولاد تی سر هَرِه.

می پیلامار(مادربزرگ) هرگز اَمِره نفرین نوکورده همیشیک گوته: الهی به دست اولاد بَکشی.

دونیا محل گُذره تا تونه به مردوم خدمت بوکون. بِدَه همیشیک تی تولِه مردوم پا بون دِبی(به مردم خدمت بوکون تا خار ریز تو در پای مردم باشد).

گاهی اوقات یه نفر غریبه تِررِه یِه کاری انجام دَنه که هیچ آشنایی نوتونِسه انجام بَدَه. گاهی اوقات یه آشنا بلایی تی سر هَرِه هَنده صد رحمت به غریبه.

بیگانه وفا کند خویش من است----- گرگ شیر دهد میش من است!.

کوه به کوه نرسنه اَمّه آدم به آدم رِسَنه!

کوه به کوه نرسنه اَمّه آدم به آدم رِسَنه!

کار بیهوده کردن از نادانی ­یَه. فضولی کردن تو کار دیگران، پشت سر مردوم صفحه نی یَن. فلانی راس بوشا، فلانی کژ بوشا همه از بی فکری­ یَه. بَچسب به کار و زیندگی خودش. تا اَلَن فکر بوکرده بی: کوجای ای دونیا هِسّه؟.

"تی شکم وَنه پُلا پُرا کُنِه تی تَنِ رَخت". دونیا باره(غذا) هم بُخواری تا تی دل خوش نباشه تِرِه وَنِکَنه. تِرَرِه خون و گوشت نوبونه. ای دونیا دل غم همَش ویشتره تا دل خوشی. کِوی گِه مثان(مثل بره گوسفند) نوباش که به کَم قانع نی یَنه!. هِچ وَخت(وقت)، رضایت نداره بقیه از اون ویشتره دَشتِه باشِن.

تی دل خوشی اگر به مال و ثروت روزگاره. "تی کلوبیج هم پیتَه"!. دونیا هِچ کس رِه وفا نوکورده با. به ای دونیا دل دانوبوس. تی سلامتی به تبی بَنده، تی دونیا هم به شبی.

همه آرزو کانِن جات تَره(بالاتر) بوشون. تا کوجار تونِن جار بوشِن فقط خدا دانه و بَس. بعضی ها خوشته پایَه روی کلّه دیگران نی یَنِن هوتَه هم جاتّره(جاتَّه)(بالاتر) شونون. بعضی ها هم مردوم زیرپایَه خالی کانِن تا جاتّر بوشون.

آخرش چی. هِچ چی به هِچ چی!!!!.

بدکننده خودش کَشَنِه. هر کی دونیا دل خوشته نتیجه­ ی کارایَه وینه. چه کار خوب باشَه چه کار بد. "کوه به کوه نرسنه اَمّه آدم به آدم رسَنه". تا تونه به اطرافیان خودت خوبی بوکون تا خدا هم تی عاقبتِه به خیرا کونه. تو مردوم دَس بگیر تا تی سختی روزِ هم یه نفر دیگر تی دَسِ بگیره. این به آن دَر. تی سخت روزه آدمه بیشناس. "وِرِه سَر و چُمه گیر"(رسیدگی کن) تا خدا هم از تو راضی باشه.

تو نیکی می­کن و در دجله انداز که ایزد در بیابانت دهد باز.

دل گبِ

دل گپ

دونیا چند مَنِ؟ هرچی کول گیته!، دونیا دِل همه چی دَرن از شیر مرغ تا جان آدمیزاد. بستگی دره تو چی دوس دره؟ تا کوجار بخای بیشی؟. امروز دِ دبار مُثان نی یَه. هر خَبط و خطایی بوکنی اونور دونیا تی شی خبر دَرِن. پس کار خوب بوکون حرف خوب بزن تا در خاطره ها زینده بمانی. خدا تره دو تَه گوش هَدَه یِه دَهَن. یعنی دو تَه گوش بَدِه یکی گَپ بزن. هَدِری گپ زَن خا، هِچ دَردی یَه، دَوا نوکانِه. وَنِه خوشته مَچه پشت گازه گیره کار بوکنی، تلاش زیاد بوکنی تا آوی(آبی) گرم دَکَه. ای دونیا دل هر چی ویشتر حرص بزنی سختی ­های زیندگی ویشترا بونِه. از چیزایی که دَره بهتر استفاده بوکون تا بَرسی به چیزهایی که نداره ولی وی آرزوشانِ دَرِه. اَلَن پول پیش دَرِه حرف وی دُمال. دونیا خیلی به حرص خواردن و مال و مِنال جمعا کُردن نی یَه!. تا فردا تی وارث شان بُخوارِن یِه فاتحه هم تی قبر سر نخوانِن.اگر بتونسی یه قدم خیر مردوم رِه وِگیر تا خدا هم تی دَس بگیره.

بقول سعدی(علیه الرحمه): دو کس رنج بیهوده بردند. یکی آنکه داشت و نخورد و دیگری آنکه دانست و نکرد.

زِراع =وازیل=سوروف علف هرز مزارع برنج (Echinochloa crus-galli)

 

منبع: ویکی پدیا

سوروف ( دژگال در گیلان) با نام علمی Echinochloa crus-galli نوعی علف هرز خزانه برنج است. این علف ها با جذب آب و مواد غذایی و همچنین نور و اشغال فضا، موجب ضعیف شدن نشاها می‌شوند. به علاوه، علفهای هرز موجود در خزانه، همراه نشاهای برنج به زمین اصلی راه یافته و باعث مشکلات بیشتر در مزرعه می‌شوند. زیرا در این مرحله، علف‌کش‌ها روی آن‌ها بی‌اثر بوده و باید با دست وجین شوند.

گل آذین سوروف، سنبله باز است.علف های هرز دیگری مانند انواع جگن‌ها از جمله اویارسلام یک ساله، انواع پیرز، بعضی از پهن برگ‌ها ماند قاشق واش، با نشاهای برنج رقابت می‌کنند.

در شهرستان رامسر

این گیاه را به نام زراع می خوانند که بومی این منطقه بوده و از قدرت تکثیر زیادی برخوردار است. زبانزد زیر نیز در محاورات مردم منطقه کاربرد زیادی دارد.

"یِه بُج دار  دونی ده تَه زِراع هم آو خواره"

برای یک بوته برنج  ده بوته سوروف(زراع) هم آب می خورند.

کنایه: نان خوردن افراد مختلف از ایجاد یک شغل دائم  یا کار موقت توسط یک نفر

چند زبانزد گیلکی رامسری(52)

چند زبانزد گیلکی رامسری(52)

1. کهنه ریشه مانِه!

مثل ریشه کهنه و قدیمی است

کنایه: اصل و نَسب داشتن، دارای پیشینه زیاد. سِمِج و پیگیر.

 

2. مِرِه کَل بز(پیر بز)  داد هَنِه

صدایم مثل صدای بز نر(بز پیر) است.

کنایه: غصه زیاد داشتن، غم و اندوه.

 

3. وی کینِ پو داکُرده

داخل ماتحت او را فوت کرد.

کنایه: پر و بال دادن به کسی.

 

4. وی گوزه روغان دَکِت

دارای  گوز روغنی شده است.

کنایه: پشت داشتن، قدرت گرفتن(داشتن)، چربیدن حرف و انجام کار شخص.

 

5. خوشته گب سبزا(سَرا) کورده

حرف خودش را سبز(برتر) کرد.

کنایه: حرف خود را به کُرسی نشاند.

 

6. گالش ماشه(کلشیر) وگیت، کَل بز خودشته پایه راسا کانه.

چوپان، اَنبر را برداشت بز نر پایش را بلند می کند.

کنایه: حساب کار را کردن، جذبه داشتن.

 

7. کَل اگر دواگَر بو اول خوشته کَل سَرِ دوا کُرده.

کَچل اگر پزشک بود اول سر خودش را معالجه می­کرد.

کنایه: چاره کاری را از غیر اهل آن پرسیدن یا خواستن.

 

8. گب گبِ کَشَنِه  پوچا ماهی یَه

حرف، حرف را می­کشد  گربه ماهی را.

کنایه: پرچانگی، حرف زیاد

 

9. چُم تا نترکسه وَنِه وی سر دَس نی یَن.

چشم تا نترکیده است باید روی آن دست گذاشت.

کنایه: چاره کار قبل از وقوع، آینده اندیشی.

 

10. وی وگیر تنده!

سریع مطلب یا کار را گرفتن.

کنایه: زبِل، سریع و چابک، تیزهوش، پرتوقع.

رادیو رامسر-برنامه شماره 46 "کتراگیشی"

https://s22.picofile.com/file/8448473918/%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%B146_%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%DA%AF%DB%8C%D8%B4%DB%8C.jpg

رادیو رامسر (شماره 45)- پنجک واز می کنیم........عمر دراز می کنیم.

https://s22.picofile.com/file/8447984542/%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%B145_%D9%BE%D9%86%D8%AC%DA%A9_%D9%88%D8%A7%D8%B2.jpg

تئاتر گیلکی "گالش نِشان"

 

پیلا بابا : خوبه خوبه تو دِ مِره جی ندَشتِه باش " کَل ماره گَم ک....را وِشت".

پدر بزرگ: خوب است خوب است تو دیگر از ما گله نکن" مثل پسربچه ای که ادای بزرگترها را در می آورد"

 

پسر: اَمّه مو می پَئر مُثان نی یَم "نُمُک بُخارِم نمکدان بیشکنم"- گَته کوچتَری مِرِه حالی یَه!

پسر: اما من مثل پدرم نیستم "نمک بخورم و نمکدان را بشکنم"- احترام کوچکترها به  بزرگترها  برای من کاملأ مشخص است.

 

پیلابابا:اَمه تی مُثان وَچِه بیم پای پیاده شینی بیم تا کربلا - نجف(یک ماهه) و مکه و مدینه (سه ماهه). بعضی ها پیر و ناتوان بونوبان هوجو مجاور بونِبان. اَلن مُثان بالان در کار نوبا تَر وچه گَم مِرَرِه حاجی یَه!

پدربزرگ: ما مثل شما بچه نوجوان بودیم پای پیاده می رفتیم کربلا و نجف(یک ماه) و مکه و مدینه(3 ماه). بعضی ها که پیر و ناتوان می شدند همانجا می ماندند . مثل حالا هواپیما در کار نبود . برای من بچه نوزاد هم حاجی شده است!

 

پسر: پیلا بابا از ایجه تا لپاسر و امامزاده شاه یحیی سُماموس چندی رایَه؟

پسر: پدربزرگ از اینجا تا امامزاده شاه یحیی در قله سُماموس چقدر راه است؟

 

پیلا بابا: اَ ای کَنده گِه وینِه؟ وِره گونِن سرخ تله کَش وِرِه وَچکِه. وی دیم کویَه هم گونِن سیاه کَند کوه . اُرِه برابر پولو شونو . بقیه راه سر به جیرِه. تا باغ دَشت قهوه خانَه. بعد از روخانه رد بونو بقیه راه یِه کم بَکِتِه رایَه یِه کم هم سر به جارِه! همه اش وی سر و کینِ بزنی تا لپاسر 5 تا 6 ساعت راه دَرِه.یک ساعت هم از اوجه تا سُماموس ویشتَه راه نیَه.

پدربزرگ: این کوه کوچک را می بینی ؟ این کوه را می بینی به آن می گویند سرخ تله از آن بالا برو. کوه کناری آن را هم می گویند سیاه کند کوه. از آن مسیر صاف و یکنواخت می روی. بقیه راه سرپایینی است. تا قهوه خانه باغ دشت. بعد از رودخانه رد می شوی بقیه راه هم کمی صاف و کمی هم سربالایی دارد. سر و دمش رابزنی 5 تا 6 ساعت تا لپاسر راه است و از آنجا تا سُماموس هم یک ساعت راه بیشتر نیست.

 

پسر: پیلا بابا ای صفت و نشان توهَده " گالشی نِشانِ". راه دورِ خیلی نزدیک گونِه!

پسر: پدربزرگ این آدرسی را که دادی نشان گالشی است. راه دور را خیلی نزدیک جلوه می دهی!

 

پیلا بابا: تو خا آدم کُفر کاسَه سَر هَرِه ! شمِه ندانین دِبار مردوم چندی راه شان. زحمت کَشِن تره چینی، اسب و گاو شان دُمال – رامِه دُمال شان. تی دوش سر وَنِه جُد نیَن ورزا مُثان کار بَکشی تا تی بدن ورزیده باباشِه. "خوده ماز بزه گاو مُثان" ای رایَه تخت بوکونی . "کَک مُثان هوا باپُری".

پدربزرگ: تو که آدم را عصبانی می کنی ! شما نمی دانید در گذشته مردم چقدر راه می رفتند. زحمت می کشیدند برای تره چینی، دنبال اسب و گاو و دنبال گوسفند رفتن. بر روی دوش تو باید خیش گاو آهن گذاشت تا مثل گاو نر کار کنی و بدن تو ورزیده و آماده شود. مثل گاوی که زنبور نیشش زده باشد این راه را بدوی. مثل کک به هوا بپّری.

 

پسر: خبر دارِه اَلَن جَدِه بزن با ماشین یک ساعته تا خودِ امامزاده سماموس شونون!

پسر: خبر داری الان جاده درست کردند با ماشین یک ساعته تا خود امامزاده می روند!

 

پیلا بابا: چَرِه همچین بی خبر هم نیَم.یِه درنگَه دانم. دِ همه چی مُزِه بوشا دَرِه. سوارا بونِن شونون امامزاده پیش هزار جور اَدا و اطوار در هَرِن. حُرمت امامزاده هم ندارَنِن که هیچ، کلّی هم اََشغال اوجار کَلَنِن. تا چند سال دیگه هم "وی تلیک دَر هَنِه"!

پدر بزرگ: چرا همچین بی خبر هم نیستم. یک کمی بلدم. دیگر مزه همه چیز از میان رفت. سوار شده و تا پیش امامزاده می روند و هزار کار نادرست می کنند. حرمت امامزاده را رعایت نمی کنند که هیچ کلی هم در آنجا، آشغال می ریزند. تا چند سال دیگر هم " صدایش در می آید".

 

پسر: خوشا به اُ دوران جوانی شما. شاد بین و سالم!. "دود همیشیک از کُنده بلنده".

پسر: خوشا به آن دوره جوانی شما. شاد بودین و سالم!. دود همیشه از کنده بلند می شود.

 

انگور گیلان مِیج(کشمش) نوبونه

انگور گیلان میج نوبونه

سال تا سال هم بُگذره برخی مُردم هَنده خوشتِره سَری بالای سَرها دانِن. یِه پَک پول دِنَه(مقداری پول) اُشان دَس بی یَه اَستغرالله دِ خدایَه بنده نی یَن. کی یَه که تویَه.!

یِه نصف آدمشان هم حرف فقط حرف خودشانِه. هیچ صراطی یَه،  مستقیم نی یَن. خودِه عصا قورت بَدَه دِشتِه بی. زمین و زمان هم آو بابُرِه اُشان خواب بارِه. فکر بیچارگان نی یَن فقط فکر خودشان و خوشته جیب هِسِّن.

 تا تونِن زندگی دل کار کانِن، پول و مال و مِنال جمعا کانِن، نُخوارِه (نخوردن) کَشَنِن. خوشته زن و بچه سختی دَنِن. معنی زیندگی یَه نفهمسِه همه نی یَنِن شونون(فوت می کنند).

آخرش هم وی عُروس و زاماشان هَنِن، خوارِن، زَنِن، بارِن حتی یِه فاتحه هم وِرَرِه نُخوانِن. مُردوم هَندِه خوشتِه آخر و عاقبت کار نُدانِن. " اَمه خوشته گور نِدِم  اَمَّه هَمساده گوره بِدِم خا". کی یَه درس عبرت بگیره؟.

بقول قدیما: "اُنگور گیلان  مِیج نوبونِه"(انگور گیلان کشمش نمی شود)!

چند زبانزد گیلکی رامسری(شماره 42)

1- دَس دسته شورَنِه وَگردَنه صورت شورَنِه

دست، دست را می شوید و سپس صورت را می شوید.

کنایه: ترتیب انجام کارها، آسیاب به نوبت.

 

2- بیشی هوا بِِیِه زِمین، می حرف دوتَه وَنِکَنِه.

هوا بروی ، زمین بیایی حرف من دو تا نمی شود. مرغ یک پا دارد.

کنایه:روی حرف خود بودن. یک دنده گی.

 

3-همیشیک وی اُسوره وی دُسمال گوشه سَر دابوس نیَه.

همیشه اشک هایش گوشه روسری اَش بسته شده.

کنایه: زودرنج. عدم تحمّل مشکلات روحی و جسمی.

 

4- پوچایَه خا پُلا نَدَنِه.

به گربه هم غذا نمی دهد.

کنایه: ناخن خشک، آدم خسیس.

 

5- وِرَرِه(وی=وِرِه)  گِرزه گی آهین سَرِه

برایش مدفوع موش به اندازه آهن ارزشمند است.

کنایه: ارزش بیش از اندازه گذاشتن فرد برای مال دنیا.

 

6- وی دُمِ بُخواردِه. وِپیته.وی دوک وَلا با.

به پَرِ قَبایش برخورد.  کج و مُعوَج شد. دوکش کج شد: یعنی ناراحت شد.

کنایه: از حرف یا سخن دیگران رنجیدن.

 

7- اَزِّه، توک به توک بِمَه.

انگار دوز به دوز آمد.

کنایه: اندازه و میزان دقیق بود.

 

8- سگِ کُتکا بون اِیَموجَنِن عُروسه، عَروس بون!

سگ را از بچگی و عروس را از اول زمان عروسی تربیت می کنند.

کنایه: هر آموختنی زمان خاص خودش را دارد.

 

9- خوشتِه دَسِ بابُرده شالِ کین پَس گرما کُنَه!

دستش را به پشت شغال برد تا گرم شود.

کنایه: کار بیهوده کردن. آب در هاون کوبیدن.

 

10- کِرک اگر کارگر بی،  تَلا کینِ شِلار دابا.

مرغ اگر اهل کار بود . خروس دارای شلوار بود(وقت و بی وقت نمی پرید).

کنایه: خانه داربودن و مراقب زندگی بودن زن.

 

*تعدادی  از زبانزدهای گیلکی رامسری  به صورت کنایه از کلمات مس گرها(سفیدگرها)که به زبان پر رمز و راز"سِلَری" نامیده می شود اقتباس شده و در محاورات روزانه مردم منطقه رامسر و حومه وارد شده است.

 

نثر گیلکی لهجه رامسری- سلام اَبار(برادر)

سِلام اَبار(برادر)

محمد ولی نکاسی

سِلام، تا دونیا دل، روز  و شوب وجود دَرِن، آدم خوب و بد هم هِسَّن. چند سال پیش بوشابام تا سِد مَحلِه کَشِ گرما بَگِنِم. بدی یَم سگشان یِه خاش پاره دونی کَسِنِ فوخاس بَدَه دَرِن. خیلی بَترسی بام.

 می ننه همیشیک گوتِه: سگه، سگ بگیرَه سائلِ(گدایَه) راه دَکَنه! مِرَم خوشتِه رایَه بگیتِم بوشام. اَلَن هم جنگ قدرت بین اَبَر قدرتایَه. از سگ هم بدتر کَسَنِ پاچَه گَرِن. اَمّه دِ سائلِ راه دنِکَنِه!. بلکه مُردوم(مردم) ویشتَر از پیش دوچار زحمت و سختی بونِن.کُرد و لُر و ترک و گیل هم ندارَه همه یِه جورایی درگیرا بونون اُشانِ تلیک دَرهَنِه. اَندی گِل سنگ بوخاردیم تا به ایجه بَرسی یِم، اَمّه چی فایده. گاهی حاصل عمر ما با یِه اشتباه این و آن دود بونو شونو هوا.

دِ حتّی خوشتِه خانه دل هم اَرج و قُربی نِدَریم چی برسَه پیش هَمسادِه. بقول معروف آقا، آقا از خانه بیرون شونو. بعضی ها فقط خوشته جیب مَن (میان) دنبال خوشبختی موجَنِن. دِ نُدانِن خوشبختی را باید با مُردوم شریکا باشِن. اونِه،کَسَن همَرَه تقسیم بوکُنِن.

این گونه مو! اُن هم گونِه مو!. هِچ کی نوگَنِه تو . یکی کَلِه(اجاق) چاکونِه، یکی هیمه بیارِه. یکی کبریت بزنه تا آوی(آبی) گرما باشِه همه بتونِن حَمبام(حمّام) بَگِنن.  دونیا به همه کَسانِ. ای روزا از این و اون نامردی داستانها تعریف کانِن. یکی تی سر کُلاه نی یَنِه یکی هم تی سر کُلایَه وِگَره. دبار گوتِن بز اَجَل بَرسِه  گالش سارق(سارخ)  دلِ نان خوارِه(كنايه خيانت).

پکیج حاوی سی دی از ترانه های شفاهی و فولکلوریک منطقه رامسر و حومه

http://s6.picofile.com/file/8391354900/A1_CD.jpg

http://s6.picofile.com/file/8391355150/A2_CD.jpg

کتاب "زمزمه های گیل مازی و گیل گالشی(نگاهی به ترانه های شفاهی رامسر و حومه)

http://s7.picofile.com/file/8391290900/TOKASI.jpg

چند زبانزد گیلکی رامسری(58))

چند زبانزد گیلکی رامسری(58)

1. بامِرده گاو نیما کایَه

برای گاو مرده پرستاری می کند.

کنایه: انجام کار بیهوده، کار بی مُزد و بی سرانجام

زبانزد مشابه:

بز کین موشت بَزَه(زَنِه)

به باسَن بز مُشت زد

آب در هاون کوبیدن(زبانزد فارسی است)

 

2. اَی مار می دِلِه   می دِلِه گَم تی دِلِه

آه مادر دل من    دل من هم مثل دل توست

کنایه: همدردی، غمخوار بودن.

زبانزد مشابه:

 

 

3. می دل مِرِه بکوشته می پُشت مُردومِه

دل من من را کُشت  پشت من مردم را!.

کنایه: ظاهر بینی مردم

زبانزد مشابه:

هِچ کی تی دِلِ خَبِر نِدارِه

هیچ کس از دل تو خبر ندارد.

 

4. یار تِرِه بِخواه بی     وی سَر و کین کاه بی

فقط یار تو را بخواهد  حتی اگر کُل دارایی اش مثل کاه کم ارزش باشد.

کنایه: ارزش دوست داشتن و خواستن فرد مقابل

زبانزد مُشابه:

تی یار تره بِخواه بی تا اُ سر دونیا هم تی هَمرَه هَنِه

اگر یار تو را بخواهد تا آن سر دنیا هم همراه تو می آید.

 

5-هر کی چوم بگوتِه چوم بَترکه   هرکی دِل بگوتِه  دل بَتِرکه

چشم هر کسی گفت چشمش بترکد   دل هر کسی گفت دلش بترکد.

کنایه: در نکوهش حسد ورزی

زبانزد مشابه:

وی چُم داره بیگَتِه

با چشم زدن او درخت افتاد.

 

6. ابر بِمَه تنکابن خر داکون جیرکابُن    ابر بوشا رَشت خر بَِیَر دَشت.

ابر به سمت تنکابن(شهسوار) آمد خر را داخل آغل ببندد.

ابر به طرف رشت رفت  خر را به دشت بیاور.

کنایه: هواشناسی محلی از روی تجربه قدیمی ترها.

 

7. خدا خَرِه بیشناسَه وِرِه شاخ نَدَه!

خدا خر را شناخت شاخش نداد(این زبانزد فارسی است).

کنایه: آدم نااهل و نافرمان.

 

8. یِکه بود دوتا شد ناشُکری بوکردم سه تا شُد.

یکی بود دوتا شد ناشُکری کردم سه تا شد.

کنایه: نهایت رنج و فلاکت، هجوم مشکلات زندگی.

 

9. سگ کوتگا بُن ایموجَنِن  عروسُ عروس بون

سگ را درهنگام توله گی و عروس را در زمان عروس بودن(تازه ازدواج کرده) آموزش می دهند.

کنایه: زمان صحیح تربیت و پرورش افراد

 

10. شومار گَب تَلِ

حرف مادر شوهر تلخ است!

کنایه: زشتی حرف مادر شوهر حتی اگر از روی خیرخواهی باشد.

زبانزد مشابه:

وی چوم درزن زَنِه(گَنِه)(کنایه: حسدورزی)

به چشم او سوزن می زند(می خورد).

تئاتر رادیویی گیلکی رامسری (آسمان غُرّه=آسمان گُرُمبِه= تندر = رعد و برق)

شهریور ماه بود  فصل ریزش نزولات  آسمانی. هنگام دروی برنج نیز رسیده بود. هوا کم کم داشت رو به تاریکی می رفت.آسمان همراه با صدای هولناک رعد و برق مرتبأ تاریک و روشن می شد. ابرهای سیاه از طرف گیلان به سمت کوه قلعه بند و به طرف تنکابن می رفتند . در اینجا ضرب المثل زیر داشت کم کم مِصداق پیدا می نمود:

"ابر بُشا رشت خرِ بیَر دشت    ابر بُشا تنکابن  خرِ داکون جیرکا بُن"

یعنی:" ابر اگر به طرف رشت رفت خر را به دشت ببر    ابر اگر به سمت تنکابن حرکت کرد خر را در طبقه زیرزمین خانه ببند".

 

مادر: سر کیتاب وِگیتِم خوب در نِمَه. هوا هم خوشتِه سَرِ خواردَرِه خا. همَش کولاکِه.

مادر: کتاب قرآن نگاه کردم(استخاره) خوب در نیامد. هوا هم که دارد شورش را در می آورد. همیشه باران می آید.

 

پدر: امسال دِ وَنِه " کَترا گیشی" چاکونیم. و زیر لب می خواند: کَترا گیشی هوا بَنِه امشوب نَنِه فردا بَنِه و ...

پدر: امسال باید جشن کترا گیشی(آیین آفتاب خواهی) راه بیاندازیم. و زیر لب می خواند: "کترا گیشی هوا را مناسب کن امروز نه فردا این کار را انجام بده و .....

 

مادربزرگ: در حالی که  گهواره نوه اش  را تکان می داد  زیر لب اینطور برای نوه اش می خواند:

آسمان صدا بُکُرده نکنه بترسی   تی پَئر تی مار فوخاتِه  نکنه بترسی و ....

مادر بزرگ: آسمان صدا کرد نکند بترسی   پدر تو با مادرت دعوا کرد نکند بترسی و ...

 

مادر: اَمِه مُستراح در "موران"  بزه. صدا کانِه  فردا یاد باشِه وِرِه روغان بزنی.

مادر: درب مستراح زنگ زده است. صدا می کند. فردا یادت باشد آن را روغن کاری کنی.

 

پدر با تلفن صحب می کند:

چشمش کور دَندَش نرم  وَسِه اُشانِ طناب هَمرَه چاه دِل نُشِه. همه جار کدخدا خوشتِرَیَه  کَلالِم کدخدا مِرِه دانِه!. دِ کار از کار بگذشته . دِ همه عالم هم جمعا باشِن کاری نوتنِن بوکونِن!

پدر با تلفن صحبت می کند:

چشمش کور دنده اش نرم شود. او نمی بایست با طناب آنها به داخل چاه برود. همه جا خودش کدخدا است ولی کدخدای منطقه کلالم را من می داند(کنایه: عدم توجه به حرف بزرگترها). دیگر کار از کار گذشته است. دیگر اگر همه مردم جهان هم جمع شوند کاری نمی توانند بکنند!.

 

مادر: طلا و سکّه چند تومانی ترقی بوکرده با     اَلَن هم چند تومانی جیر بِمَه!

مادر: طلا و سکّه چند تومانی افزایش قیمت داشت ولی حالا قیمت آن چند تومانی هم پایین آمده است.

 

پدر: تی وَچه به دستور زن پَئر هرچی دَشتِه دارو ندار زندگی یَه بروتِه   طلا هگیته با.

پدر: پسر تو به دستور پدر زنش هر چه داشت دار و ندار زندگی خود را فروخت و طلا خرید.

 

مادر: " کار کرده افسوس نِدَرِه". در همیشه روی یک لنگه نچرخَنِه خا. خدا بزرگه!

مادر: " کار انجام شده افسوس ندارد". درب که همیشه روی یک پاشنه نمی چرخد. خدا بزرگ است.

 

پَئر: مو چندی غصه بُخوارِم. آدم بوگوتِن آهین نوگوتِن خا. دِ اَشهدَن باللّه.

پدر: من چقدر غصه بخورم. آدم گفتند آهن که نگفتند. دیگر اشهدُ اَن لا الله الا اللّه .

 

نتیجه اخلاقی:

" دلّالی و واسطه گری با ریسک زیادی همراه است به جای آن یادگرفتن حرفه و تلاش در جهت ساختن زندگی بهتر از دسترنج خود در اولویت قرار دارد".

پشتِ سوبيل پُلا دانه وَره = کمی برنج پشت سبیلت چسبیده

منبع: وبلاگ فولکلور   آقای مصطفی خلعت بری لیماکی

پشتِ سوبيل پُلا دانه وره = کمی برنج پشت سبیلت چسبیده

یا اصطلاحاً به رمز می گویند: بلبل به شاخه گل نشست

قصه مثل :

در زمان قِديم هر كُتام از خان ها خُوشتره يك نوكر مخصوص دَشتِن . روزي يكي از خان ها يك مهماني راه دينگَتِه و همه خان هاي آبادي هاي اطراف رِ دعوت هُكُرده . موقع ظهر كه بابا ، سفره بينگَتِن و هَمَگِه پُلا هَدَن . بعد از خوردِن پُلا ، چند تَه پُلادانه كه ايدام وَرِبا به پشت سُوبيل يكي از خان ها دَچكِس و خودِ خان نفهمسِه ، اما اونِ نوكر كه دمِ در حاضر با ، متوجه وَكِت كه چند ته پُلادانه اربابِ سوبيلِ پشتِ وَرِه . يك دفعه صدا بزه آقا آقا . خانشان همه سر راسِيتِن نوكر نيگاه باكُردِن . نوكر رو هُكُردِه به خوشتِه خانِ  با صداي بلند بگوته (به فارسي) بلبل به شاخه گل نشست . وقتي اين حرفه بَزه ، خان بفهمسِه كه مونظور چيه و خوشته لَب و پشتِ سوبيله پاك هُكُرده . اما بقيه خان ها تعجب باكُردِن كه اين نوكر عجب حرف قشنگي بَزَه . خوشته ارباب سربلند هكرده . حالا اين خان خوشته نوكره از پيش بُگُوته با يا نه ، خلاصه آن مجلس مِيِن حسابي معروف وَكِته.

بعد از چند دقيقه يكي از خان ها خَسِه بُشِه مستراح ، وي نوكر هم وي همرِه تا دمِ درِ مستراح باشا . وقتي نوكر آفتابه آب داكُرده تا بابُره خوشته ارباب رَ ، خان ، همان مستراح مِيِن اين حرفِ خوشته نوكرِ بَزَه و بُگُوتِه بِيدِي امروز فلانِكَسِ نوكر چه حرف خوبي بَزَه ، خوشته ارباب سربلند هكرده . شَمِه نوكر نِيِن خا . نوكر آونه كه اونجور حرف بلدِ بِي بَزنه . اِسِه خوب گوش باكُن بِن مو چي  گُونُم . هفته ديگر مو خَنُم هَمَگِه دعوت باكُنُم . وقتي خانِشان همه بُمَون مي خانه ، پُلاخُوري مُقِع مو همين كارهِ كانُم و چند تا پُلادانه مي لب و سوبيل وُوسَنُم بعد تو همين حرف بزن تا مو هم سربلند وَكُم . نوكر هم قبول هكرده تا روز دعوت وَكِتِه . تمام خان ها بُمَن و مُقِع صِلاتِ ظهر ، غذا رِ بِيَردِن و خانشان شروع هكردن به خوردن غذا . در همين مِيِن خان ، يعني صاحب خانه يك مقدار پُلادانه خوشته لب و سوبيله دَچكَندَنَه ، وقتي پلاخوري تُمام بابا ، انتظار دَشتِه وي نوكر همان حرفه بَزِنِه ، اما نوكر آن حرفِ ياد هكرده و هرچي خَنِه آن گب وِرِه ياد بِيَه نُتُونِه . ارباب بُندَركِه نوكرهِ نِيَه كانه كه باگُو ، خلاصه نوكر نتونسته بگو تا اينكه يدَفِه صدا بزه آقا آقا ، تمام خان ها وِگَرِسِن نوكر نِيَه باكُردن ، بِيدَن نوكرِ صاحب خانيَه . بعد نوكر بگُوت : آقا آن حرفي كه مستراح مِيَن مِرِه بگُوتي بِي ، تي سوبيل پُشته وَرِه اونه پاك هاكُن . وقتي دِباخِه خانِشان اين حرف بُوشنُووِسِن بَزَن زير خنده . صاحب خانه از خجالت سر جيرَنگِتِه و وقتي مهمانشان باشان خوشته نوكر از خانه بيرون هاكرده.

چند زبانزد گیلگی رامسری( 75)

1-      مَرده َبیگَتِه زنه گِه  مُردوم وِرِه تَش (دَسَ) نَدَنِن.

زنی که شوهرش او را دوست ندارد مردم به دست او آتش هم نمی دهند/.

کنایه: عدم توجه مردم به زن بدون همسر با طلاق عاطفی.

یادآوری:

1-      آقا آقا(یا خانم خانم) از خانه بیرون شونو.

ارزش و اهمیت افراد از داخل خانه به بیرون راه پیدا می کند.

 

2-      همیشیک گَبِرَرِه  گاو گی نَکَلَنِه.

برای پرنده گبر(ابیا) همیشه مدفوع گاو نمی ریزد.

کنایه: استفاده مناسب از فرصت ها و موقعیت های ویژه.

یادآوری:

شانس فقط یِه دَفعه دَرِ خانه آدم زَنِه!

شانس فقط یک بار درب خانه افراد را می کوبد.

 

3-      حاجی حاجی مَکه (این زبانزد فارسی است).

حاجی را کجا دیدی? در مکه.

کنایه: عدم پایبندی به قول و قرار.

 

4-      وی توک دابوسی وی کینِ رِه گب هَنِه!

دهانش را ببندی از ماتحت او حرف بیرون می آید.

کنایه: آدم پرحرف و بیهوده گوی.

یادآوری:

1-      لَج گاو.

2-      جِل جاو گاو

گاوی که پارچه کهنه را می جود.

 

5-      اونَرِه گِرزه گی آهین سَره.

برای او مدفوع موش به اندازه آهن ارزش دارد.

کنایه: آدم خسیس و حسابگر.

 

6-      اربابِه ندَشتنِن غصَّه!  نوکره وِدَشتن!

برای ارباب نداشتن و برای نوکر شمارش کردن رنج و غصه است.

• در زمان گذشته شمردن گردو، فندق، کاسه زدن برنج و گندم ارباب ها را باید نوکرها انجام می دادند که به این عمل  " وِدَشتِن" گفته می شد.

 

7-      هوجو پوسَخت وَکِت!

همانجا اسکان کرد. همانجا ماند.

کنایه: استفاده از موقعیت زمان و مکانی مناسب، پررویی.

یادآوری:

1-طالقانی(رودباری) یَه بگو سِلام  گونِه خر کوجار دابوسِم.

اگر به طالقانی(رودباری) سلام کنی می گوید خرم را کجا ببندم.

 

8-      خر  خر پاسِرَرِه نِمَرِه!

خر با لگد خر دیگر نمی میرد.

کنایه: همتا بودن، لایق همدیگر بودن(از جهت منفی).

یادآوری:

1-      هر دو کَسِنِ مُثان چی یَن.

هر دو مثل هم هستند.

 

9-      اَنا مَنا گُرِه نوکانِه.

هیچ کس صدایی نمی دهد.

کنایه: محل آرام، سکوت.

یادآوری:

1-      دال پَر نزَه(نزنِه).

پرنده کرکس هم پر نمی زد(نمی زند).

 

10-  وی شلوار دوتَه وَکِت(این زبانزد فارسی است).

شلوارش دو تا شد.

کنایه: ازدواج مجدّد، توانگری.

یادآوری:

وی زیر سر بلندا با.

زیر سرش بلند شد.

 

11-  اگر تی پشت گوش بِدِه مِرَم بِده!

اگر پشت گوشت را دیدی من را هم می توانی ببینی!

کنایه: داشتن خرده حساب، غیب شدن طرف معامله.

 

12-  آدم بَزن بِتاش!

آدم بزن و در رو!

کنایه: آدم حرّاف، پر رو و سؤاستفاده گر. فرصت طلب.

تئاتر رادیویی گیلکی رامسری( دوروش وُروشِه خواو(خواب))

اولی: آ آ آ جوان بَن!. "خوشته کینِ کِرک پَر داکُردَره"، شونو جار هَنِه جیر. "هِچ کی وی مِرسِ یَه وِئر نوکانِه"!

اولی: آ آ آه. جوان را ببین!. دارد در ماتحت خود پر فرو می کند، می رود بالا می آید پایین(کنایه: اصرار کردن). کسی به حرف های او توجه نمی کند!.

 

دومی: حرف دو تایَه،  یکی نَرِه یکی ماده!

دومی: حرف دو تاست یکی نر است یکی ماده!

 

اولی: سالها گُذرنِه تا آدم یِه چی یاد بَرِه ، به یِه جایی برسَه.

اولی: سالها می گذرد تا آدم چیزی یاد بگیرد و به جایی برسد.

 

دومی: هر چی باشَه هَندَه خوک نَزَه کوتکایَه!، وی کینِ سَر گاو گی وُسونی گاوگُرِه کانِه!

دومی: هر چه باشد مثل توله خوکی است که سگ دنبالش نکرده (کنایه: کم تجربه) . در ماتحت او پِهن گاو بزنی صدای گاو می دهد(کنایه: نادانی و کج فهمی).

 

اولی: آدم وَنِه گَتّر مِتَّری( یا کوشتَری) معلوم بو. هَلِه وی پشت سُنبیل سبزا نوبا گَتِه گَتِه گَپ زَنِه. یِه باربند لاخوند هَمرَه هَم  گِرد نی یَنِه!

اولی: آدم باید کوچکتر و بزرگترش معلوم باشد(کنایه: حرف شنوی). هنوز پشت سبیلش سبز نشده حرف های بزرگ بزرگ می زند. با طناب بلند باربند هم نمی توان جمعش کرد!.

 

  دومی: مُردوم گوتِن: "مِرِه نترس می دُمال دُبون بَتِرس". مو باور نوکوردِم. وی پَرِه خدا بیامُرز" خدا گاوه گِه مار مانِسِه" (کنایه: ساکت و با آبرو)!

دومی مردم می گفتند: از من نترس از پشت سر من(اولادم) بترس. من باور نمی کردم. پدرش خدابیامرز کم حرف و آبرو دار بود.

 

 *جوان که از خرید موتورسیکلت کِراس جهت رفتن به قله های بلند آرزوهایش مأیوس شده بود  با ناامیدی رو به مادرش گفت:

اگر می گَب گوش نوکنی خوشتِرِه کوشَنِم، دریا دِل غرق کانِم.

اگر به حرف من گوش نکنی ، خودم را می کشم . داخل دریا غرق می کنم.

 

مادر: دُروش وُروشِه خواب بِدی خیر باشَه! باشو هر کاری خَنِه بوکون، یِه پیاز بونو هم تی دُمال. جوان بزرگا کُردِم می دَسِ بگیری نه اینکه می پاچَه(پایَه) بگیری ! باشو زن بابُر بلکه یه کاره سر رشته بگیری یِه کم آدم وَکی! سره نُخوارد اَمه آورویَه در و هَمساده ، فامیل دیم بابُرده.هَمَش اَمِرجی طلب دارِه!

مادر: خواب های آشفته دیدی خیر باشد! برو هر کاری می خواهی بکن. یک بُنه پیاز هم دنبال تو(کنایه: بیشی سر پَس نوکنی) . جوان بزرگ کردم که دستم را بگیری نه اینکه پایم را بگیری!. برو زن بگیر شاید سر کاری بروی سرانجام تو معلوم شود و کمی آدم شوی! زنده باشد، آبروی ما را پیش همسایه ها و فامیل برده است. همیشه از من طلب کار است!.

 

اولی: اسب به کشیک خوشتِه صَحَب راه شونو. اولاده وَنِه از کوچیکی ایَموتِن(بیَموجِن)!.

اولی: اسب به صاحب خود نگاه می کند و راه می رود(کنایه: آموزش صحیح). اولاد را باید از زمان کودکی تربیت کرد.

 

دومی: گاو اُرَک داسُس نی یَه، دِ وی گردنِ لاخوند داکُرده نِشانِه.

دومی: مثل گاوی می ماند که طناب بلند دور گردنش پاره شده  و آزاد شده است و دیگر نمی توان به گردن او طناب بست.

 

نتیجه اخلاقی:

احترام به بزرگترها شرط اول موفقیت در زندگی و رسیدن به آرزوهای دور و دراز جوانی است.

"وَ بِالوالدین احسانأ".(سوره نساء آیه 26).

 

تئاتر رادیویی گیلکی(باجناق رفیق بی کلک)

هوای پاییز رو به سردی می رفت. خانواده ای از گالش ها در تدارک عروسی هستند. احتمال بارندگی می رود. لذا با پلاستیک حیاط خانه را می پوشانند تا اگر باران آمد جشن و پایکوبی در زیر چادر پلاستیکی انجام شود.

اولی: داماد اَلَن یک هفته بیشتی نخوارده تا وی عروسی کولاک نیَه!

اولی: داماد مدت یک هفته است ته دیگ نخورده تا بارانی نیایید(یک باور محلی)

 

دومی: خدا بکنه کولاک هردسی بِوارِه تا داماد خوش شانس معلوم باباشِه! عروسی کولاک بُن  مزه دَرِه!

دومی: خدا کند باران تندی بیاید تا داماد خوش اقبال معلوم و مشخص شود. عروسی در زیر باران مزه دارد.

 

اولی: هر چی مصلحت اُنِه(رو به ابرهای آسمان) – خدایَرِه کاری نِدارِه

اولی: هر چه مصلحت اوست(رو به ابرهای آسمان)- برای خداوند کاری ندارد.

 

دومی: بچه زرنگی یَه. اول زیندگی همه چی دَرِه. از خانواده بزرگانِه. بزرگ زادَه. اصل و نَسَب دَرِن. وکِتِن اولادِن.

دومی:بچه زرنگی است. اول زندگی همه چیز دارد. از خانواده بزرگی است. بزرگ زاده است. اصل و نَسَب دارد. اولاد صالحی و اهل کار و زندگی است.

 

اولی: خدا بِدارِه با پدر و مادر

اولی: خدا به همراه پدر و مادرش او را نگه دارد.

 

دومی: "کهنه پُلا تازه بیشتی     کهنه قار و تازه  اِشتی ". ای هَمسادِه زِنِه هم بِمَه فضولی بوکونِه!

دومی: "برنج کهنه و ته دیگ تازه    قهر کهنه و آشتی تازه". این زن همسایه نیز برای فضولی کردن آمده است.

 

اولی: ای خانم عروس مارِه جاری یَه! کبلا خانمِه ........ "کَسِنِ هَمرَه گاو گی خوب نُسوجَنِه".

اولی: این خانم جاری مادر عروس، کربلایی خانم ..... است.با هم خوب نیستند.

 

دومی: شوبرارزنِ شانِ گوز مِن دامانِ دِل کَسِنِ هَمرَه دعوا بوکوردِن!

دومی: گ... وز   زن های دو برادر در جنگل من دامان با هم دعوا کرده اند.

(کنایه از وخامت اوضاع بین دو نفر جاری).

 

اولی: راستی فکر بوکورده چَرِه همیشه رابطه داماد با مادر زن خوبِه ولی رابطه عروس با مادر شوهر اَندی  بَدِه؟

اولی: راستی فکر کردی چرا همیشه رابطه داماد با مادرزن خوب است ولی رابطه عروس با مادر شوهر بد است؟

 

دومی: بله، چون یکی شان مَردِه . هر گپی یَه پِی  نوکانِه. دُمالِه نَدَنِه. زن گِه آدمِشان هیتَه دَرجَنِن کَلَنِن. پی کانِن. اَمَِه خوب هم دِریم ولی کمترِن.اَمِه قسمت نوبونِه!

دومی: بله. چون یکی شان مرد است. هر حرفی را پیگیری نمی کنند. ولی زن ها حرف زیاد زده و پیگیر حرفهای همدیگر نیز هستند.اما زن خوب هم داریم ولی کمتر هستند .نصیب ما نمی شوند!.

 

اولی: خلاصه باران هم شِتِل زَنِه.نیا بوکون  سُرناچی هم فتنه دَرِه!

اولی: خلاصه باران سیل به راه افتاد. نگاه کن  سُرناچی هم همه را به رقص آورده است.

 

دومی: راستی تی باجناق چی کارِه؟

دومی: راستی باجناق تو چه کاره است؟

 

اولی: راستِش  مو بعد از 20 سال هَلِه نفهمِسم  می فامیل چی کاره؟ تاجره- کشاورزِه- دَلّالِ- صَرّاف- همه کاره یا هیچ کاره  هَلِه مِرَرِه معلوم نوبا!

اولی: بعد از بیست سال هنوز معلوم نشده است باجناق من چه کاره است. تاجر – کشاورز- دلال- صراف است یا نه! همه کاره است یا هیچ کارِه.هنوز برایم معلوم نشد.

 

دومی: مگر نیشناوسی بی:

 

ژیان تِرِره ماشین نوبونِه

باجناق تِرِره فامیل نوبونِه

 

نتیجه اخلاقی:

 

"بشو راهی بخور کاهی  چی کار دارِه کی چی کارِه. خوشتِه کُلایَه بِدَر باد دَر نابُرِه"

تئاتر رادیویی گیلکی رامسری(زن بد)

تئاتر رادیویی گیلکی رامسری( زن بد)

یِه کولاک روز یِه نفر بوشا قهوه دکان دل شایعه بوکورده فلان کَس که اسم و رسمی دَشته، بوشا شهر دِل عَملگی کانِه. خوشترِه زمین دَارِه، مال دَارِه، وَگ وَچه دَرِه همه دَس وِگیته بوشا شهر فَعلگی کانِه! یِه مرد رِند بوگوتِه: اُن" جوانمرگ مُردن اولاد نوبا"، آدم زرنگی با. وَنه بوشوم شهر تَه و تویِ ویِ کارا دَر بی یَرِم. پُرسان پُرسان بوشا میدان تره بار دِل وِرِه پیدا کُرده بگوتِه مو امشُب جا ندارِم بُخواسِم تو کوجار خواسَنِه مِرَم تی مهمان باشِم. اُن بگوتِه مو دو تَه زِنِه دارِم ایشان وسط خواسَنِم تو هر جا خَنِه بُخواس. مردکه شاخ در بی یَردِه بگوتِه مو هر جا تو بوگی خواسَنِم! شُوب، بُشان بُخواسُن بِدَن مردکَه بَشا یِه مَچِّد دِل بَنه بُخوات. بگوتِه تکلیف چی یَه مِرَم هیجِه خواسَنِم.

نصف شُب مردکَه گَب دَر بِمَه وِرِه بُگوتِه:

 مَو دِه مَن خوشته زن گِه دَس اسیر بام. همَش آعلی گارسِن کُرده شونوبا مهمانی.خوشته ارث پدره می چُم مِداد کَشَه! هَمَش جَر و ماجَر دِشتیم. دَر و هَمسادِه دیم دِ مِرَرِه آبرو نمانِسه با. مِره به تنگ دَر بی یَرده با. می سر مو از فکر و خیال همَش  بَکِلِس. می بچه ها هم خرج و بَرج شان سر به آسمان زَه. آخِرش اُشانِ دَس وُروتِم بِمَم شهر دِل یِه کم راحت باشِم، روی آسایش بَنِم. پَک پوله خیلی دَشتِم، اَعیانی زیندگی بوکوردِم ولی خیلی زود فِریب بُخواردِم. فکر بوکوردم علی آباد هم شَهری یَه! اَلَن مو دوتَه زنِه دَرِم. هر دو تَه هَمرَه دعوا بُکردِم. هر دو تَه خانه دَارِن یکی ای طرف مَچِّد یکی اُ طرف مَچّد. مو هم اُشان وسط، مَچّد دل خواسَنِم تا بِنیم بعدها خدا چی خَنِه!.

مرد رِند بگوتِه:

مو تی کارِه سر دَر هَردِه نوتونِم. اَمِه محل مَن یِه مَثَل دِرِیم. اُنَم اینِه:" زمین دار و وِشنا خواس  دو زن دار و تِنها خواس". وَگرد بی یَه خوشته خانه و سِرا،  سَر. تی وَگ وَچه چی گناهی بوکوردن! تی زنِه بد در بِمَه!

مردکه وِرِه بُگوتِه: اَی اَبار دِ نُگو. وَگِردِسِن  گَبِ، دِ نزن. مو دِ روی برگَشت به خانه نِدَرِم. ایجه هم خوشته آقایَم هم خوشته نوکر. نه مو به کسی کار دَارِم نه کسی با مُو. روزگار سختی یَه. اَلَن هرچی فکر کانِم گونِم: خدایا بونو روزی هم اَمِه روی آسایش و عزّت و احترام بِنیم.

مرد رِند بوگوتِه: "زن تونِه آدم تاج بر سر بوکونه    زن تونِه آدم خاک بر سر"!

به قول قدیمی ها : "تونِه بِتاو اگر هم نوتونه بِداو".

تئاتر رادیویی گیلکی رامسری(ورایَه= بیراهه)

اولی: تا دونیا دونیا با همچی چیزی قائده با.هر کی پولدار وکنه وی بیجامه دوتا بونِه!

اولی: تا دنیا، دنیا بود چنین چیزی رسم و قائده بود.  هر کسی پولدار شد شلوارش دوتا می شود.

 

دومی: آخر آدم حسابی تو قائده با چنین کار مزخرفی بوکونی! تی آو کم با تی آش کم با .تی کیجا زن باردِن دِ چی با. خوشترِه عروس دَره داماد دَارِه.

دومی: آخر آدم حسابی تو می بایست چنین کار مزخرفی بکنی. آبت کم بود نانت کم بود. رفتی با دختر مسن ازدواج کردی  برای چه!. برای خودت عروس داری داماد داری!

 

اولی: آدم حسابی، دست تی وگ وَ چه بگیر باشو دونیا دل بگرد. سیاحت بوکون. بِن مردوم چوتَر زیندگی کانِن، چی خوارِن چی داکانِن و ...

اولی: آدم حسابی دست بچه هات را بگیر برو دنیا را بگرد. گردش کن. ببین مردم چگونه زندگی می کنند، چه می خورند، چه می پوشند و ....

 

دومی: ترَرِه یاسُف خوارِم  که با یِه من ریش و پشم و موی سفید هنوز "رایَه" از "وِرایَه" تمیز ندنِه!

دومی: برای تو متاسفم که با گذشت سن و کهولت و موی سفید هنوز "راه" را از "بیراهه" تشخیص نمی دهی!

 

پیرمرد: "هر کی دردِ هونو دِل". مو در زیندگی زجر و خواری خیلی بَکشی یَم. بچه هام "مِرِه فریس وگیتِن". الآن دِ می نوبته تا خوشته تخاص از دونیا هِگیرِم!

پیرمرد:" درد هر کسی داخل دل اوست". من در زندگی زجر و خواری خیلی کشیدم. بچه هایم به من محل نمی گذارند. الآن دیگر نوبت من است تا تقاص خود را از دنیا بگیرم.

 

نتیجه اخلاقی:

"هر کس که به دل عشق ندارد، پیر است!"

اِنجیل کَشه

 

http://www.sci.sdsu.edu/plants/plantsystematics/morph/fruits/ficus_carica1.jpg

واژه "انجیل کَش" از دو کلمه "انجیل" که همان انجیر است و "کَش یا کَشه" به معنای گوشه و کنار است، تشکیل شده است. علت نامگذاری به دلیل وفور درخت انجیر جنگلی در این منطقه بوده است.

از دهستان شهرستان رامسر با پلاک بنیادی شماره 271 اصلی از ثبت اسناد و املاک شهرستان رامسر و فاصله تا مرکز فرمانداری رامسر 13 کیلومتر است.. محدوده انجیل کشه (انجیل کش) از شمال به سیاسان، از جنوب به گرماخانی و اسل کوه و از مشرق به رمک رود گرماخانی و از مغرب به کلیج کوه می باشد.(طول شرقی 50 درجه و 39 دقیقه و10 ثانیه و عرض شمالی 36 درجه و53 دقیق و 20 ثانیه).از سطح دریای مازندران 280 تا 300 متر ارتفاع دارد.ساختمان ها چوبی زگالی با کرسی سنگ چین و دارای اب لوله کشی است. کشاورزی اغلب مرکبات، چای، سبزیجات و میوه های محلی نظیر گلابی محلی(گِل اُربو) و غیره است.در گذشته دوره قاجار مرتع بود و در دوران پهلوی آباد شد و به محله تبدیل گردید.اغلب از طایفه جولا و بامسیج هستند و گویش اصیل رامسری در آن رواج دارد. تقویم محلی گالشی، جشن تیرما سیزده و گلکار مسجد آدینه نیز در آن مرسوم است.

در افواه مردم این زبانزد آمده است:

شخصی در پای منبر بسیار از حد انتظار گریه و ناله سر داد. علت را جویا شدند و او گفت :

"می دل انجیل کَشه گِه تول وَر نی یَه"

ترجمه: دل من پیش گل و لای زیاد محله انجیل کَش است که باید طی کنم تا به خانه ام برسم و برای آن گریه می کنم نه روضه امام حسین(ع).

جهت رفتن به این محه خوش آب و هوا با چشم اندازهای بسیار زیبا از کوه و دشت و دریا گردشگران می توانند با گذشتن از مسیر آسفالته رمک و طی مسیر کوتاهی از سیاسان نیز دیدن فرمایند.

 

می دل انجیل کَشه گه تول وَر نی یَه، تی دل اِسیا رو(نام محل) روخانه

می دل چه کنم، چیکارنکنم، کوجار بِرَم، تی دل شِمِه خانه!

منبع:

قربان صمیمی، اسحاق.1395. آبادیهای شهرستان رامسر.چابکسر.انتشارات نوین پویا.

چند زبانزد گیلکی رامسری(73)

1-      یِه خروار برنج  دو خروار خوروش

یک خروار برنج را باید با دو خروار خوروش خورد.

کنایه: چیز پست و بی ارزش، کالای نامرغوب

یادآوری:

 1-      مال بد بیخ ریش صَحب( زبانزد فارسی).

 

2-      حَنا به دَس نُمانه دونیا به کَس نمانه

حنا بر دست و دنیا برای کسی نمی ماند.

کنایه: در مذمّت دنیا و دنیاپرستی.

 

3-      بُخوارده بامُرد بهتره تا اَرمان بامُرد!

بخوری و بمیری بهتر است تا در آرزو و حسرتش بمیری!

کنایه: پا گذاشتن بر پرهیز غذا و توصیه پزشک.

یادآوری:(متضّاد)

دکتر بوگوت: هر چی بِدی بخور نِدی نُخوار.

دکتر گفت: هر چه دیدی بخور و ندیدی نخور.

 

4-      شکم زیر دَس نه بالای دَس.

شکم در زیر دست است نه بالای دست.

کنایه: صبر و تحمل در برابر خوردن غذاها، کم خوردن.

 

5-      دریا گوتِه مَنزل می سر بِگیته!

دریا می گفت سر و صدا سر من را گرفت!

کنایه: نام خود و کار خودش را به نام من گذاشت.

یادآوری:

1-      به اسم عیسی به شکم موسی!

 

6-      سوروکو بوکورده

منّت گذاشتن.انجام کار با قصد و غرض.

 

7-      شَر شَر  بی ماچکور نی یَه

سر و صدا بدون مارمولک نیست.

کنایه: از علت پی به معلول بردن.

یادآوری:

1-      تا نباشد چیزکی مردم نگویند چیزها(زبانزد فارسی است).

 

8-      دهن باز بی روزی نمانه

دهن باز بی روزی نمی ماند.

کنایه: رزق و روزی دست خداست نه بنده خدا

 

9-      کَل چومه( فَک چومِه)

تخم مرغ دائمی که برای جلب توجه مرغ به طور ثابت در لانه می ماند(گاها محلی ها توپ پینگ پونگ سفید رنگ نیز می گذارند).

کنایه: پیرمرد یا پیرزن پرگو و حَرّاف.

یادآوری:

1-      کین سَره پیر!

پیرمرد یا پیرزن که توان حرکت ندارد ولی چانه اش گرم است و حرفهای درشت می گوید.

 

10-  وی شلار دوتَه بابا(زبانزد فارسی است).

تنبانش دو تا شد. زن دوم گرفت.

کنایه: بی مهری، کارهای غیر عُرف.

 

11-  زنانه اَباره ( زنانِه عَدی).

مرد زن صفت- دایی که اخلاق زن­ها را دارد.

کنایه: مردهایی که اخلاق زنانه را دارند نظیر پرگویی، کنجکاوی در امور دیگران و غیره.

 * در زبان گیلکی معمولا برای افراد غریبه به جای عمو از کلمه "عَدی" به معنای دایی بیشتر استفاده می شود.

 

12-  لَج گاو، جِل جاو گاو مُثان هیتَه دَرجَنه کَلَن.

گاو که چانه اش بالا و پایین می رود. مثل گاو پارچه کهنه را می جود و می ریزد.

کنایه: آدم پر حرف- پر مدّعا.

زبانزدهای گیلکی رامسری 61(کمتر شنیده شده)

1-                 بیکاره آقا

ترجمه: آدم بیکار و بی عار

کنایه: از آدم تنبل و تن پرور.

یادآوری:

پدر: بیا برویم سایه

فرزند: سایه خودش می آیه!

 

2-                 خودشه کین گونه  می هَمَرَه نی یَه تو بو دَنِه!

به باسَن خود می گوید تو با من نیا بو می دهی!

کنایه: آدم پر مدعا و پر توقع، خودبزرگ بین.

یادآوری:

1-                 چُسان فِسان

آدم با تکبّر ( برای خود کلاس می گذارد).

2-                 خوشتِرَرِه نوشابه بازا کانِه.

برای خود نوشابه باز می کند.

 

3-                 یِه درنگه مِرِه مُهلت بَدِه.

برای لحظه ای به من مهلت بده.

کنایه: صبر و بردباری

یادآوری:

1-                 چند ماهِه به دنیا بمه بی!

چند ماهه به دنیا آمدی.

کنایه: صبر و قرار نداشتن. تعجیل در کارها.

 

4-      دل داره صندوق(خانه).

یک دل دارد مثل صندوق(خانه).

کنایه: آدم رازدار و محرم اسرار.

 

 

5-                 ترش خَلِه خبر بارِه

ترش خله(قلیه): نام نوعی خورشت محلی با سبزی ترش واش و تخم مرغ.

کنایه: آدم پرگو و نامحرم، رازدار نیست و خبر را برای همه جا ر می زند.

یادآوری:

1-                 وینی لوکا انگوشت داکرده همه دانِن!.

اگر در سوراخ بینی انگشت کردی همه می دانند.

 

6-                  وینِه گرما خیلی سوجِنه!

می بیند آبگرم خیلی داغ است!

کنایه: هوا پس است. اوضاع خیلی خراب است.

     یادآوری:

مسجد جای گوزیدن نی یَه.

مسجد جای گوزیدن نیست.

 

7-                 اصلَن وِرِه خودِه دار سَر باد بزنه(بزنی).

انگار برایش روی درخت ها باد بزند(بزنی).

کنایه: آدم بی خیال، بدون توجه به حرف دیگران.

یادآوری:

1-                 دونیایَه آو بابُره اونو خواب بارِه!

اگر دنیا را آب ببرد او را خواب می رباید(همیشه در خواب و خیال است).

 

8-                 اَنا مَنا گُرِه  نوکانِه.

اَنا مَنا(به احتمال نام نوعی جاندار)  صدا نمی دهد.

کنایه: جای ساکت و آرام، سرشار از سکوت.

یادآوری:

دال هم پر نزنه(نزه).

پرند کرکس هم که جاهای خلوت را دوست دارد در آن محل پر نمی زند(نمی زد).

 

9-      آغوزدار

درخت گردو

کنایه: آدم  بی ریشه و جاسوس، خبر بَر.

یادآوری:

پُلت دار وَلگ مانه هر طرف باد هَنِه هورَه شونو.

مثل برگ پهن درخت پُلت هر طرف با د بیاید همان طرف می چرخد.

ستون پنجم.

 

10-  گود موسو

آدم پرچانه، پرحرف و حاضر جواب.

یادآوری:

آدم پیش حرف:

کسی که اجازه نگرفته در جلوی بزرگترها حرف خود را می زند.

 

 

11-  مگر مرِه ورگ پی وَرِه

مگر چربی گرگ به تن من خورده است.

کنایه: دوری گزیدن افراد از یک شخص، کناره گیری.

یادآوری:

دور دل باره نزدیک زال بار!

از دور دل می برد ولی از نزدیک زال(طحال) تو را می ترکاند(شدت ترس).

کنایه: شدت  دورنگی و ظاهرسازی .

 

12-  اَفتاو سو بَس خودشه سایه(سیانَه)  نیا بوکون.

رو به آفتاب بایست و به سایه ات نگاه کن.

کنایه: در هنگام انجام کار بچگانه از افراد بزرگسال این زبانزد کاربرد دارد.

یادآوری:

تی فلانه خانه سَردار نی یَه شَانِه!

فلان تو را به عنوان خرک می توان روی سقف خانه ها کار گذاشت!

کنایه: بزرگ و بالغ شدن.

 

13- تی سر کلایَه بدر باد وِرِه نابُرِه

کلاهت را محکم بگیر باد آن را نبرد.

کنایه: حواس جمع بودن. مالداری و قناعت. مواظب حرکات و رفتار اجتماعی خود بودن.

 

14- وَرزا گوز بَدَه غلِّه بُسوتِه!

گاو نر (دوکاره ورزا) گوز داد و غله(برنج و گندم) سوخت.

کنایه: دوچیز نامربوط، بهانه گیری بیخود. انجام نشدن کار.

 

15- راه  رو  باخُشته اَمِه وَر بی یَه.

اگر راه ها خشک شدند باز هم طرف ما بیا.

کنایه: دوری راه، عدم دیدار در سر وقت موعد.

یادآوری:

کوله وِبینی سَر!

موقع سربریدن گوساله!

عدم انجام کار یا قول و وعده بیخود، (وعده سر خرمن).

 

تئاتر رادیویی گیلکی(آو توبه)

زن: بد کردم زنت شدم تو رو از فلاکت و بدبختی نجاتِت دادم!

 

شوهر: والله اگر مُو روزبُن دانِسِم  تِرَم سر همسری هَلِی نی یَه. فقط اهل چُسان فِسانِ  هرگز تِرِه نابُردنابام!

شوهر: به خدا قسم، اگر من از روز اول می دانستم برای تو حفظ آبرو اهمیت ندارد فقط فکر ظواهر زندگی هستی هرگز با تو ازدواج نمی کردم!.

 

زن: همه کمالات را دارم . خیلی هم دلت بخواد.

 

شوهر: تو دِ همه چی تِمان. تی سر بگیره کین دَرشی همانی."خر سیاه خا سفید نوبونِه".

شوهر: تو که همه خوبیها را داری. از سر تا پایت یکسان است. " خر سیاه که سفید نمی شود"(کنایه: عدم تغییر خلق و خوی و ذات افراد".

 

زن: تو نمی تونی با من بسازی و زندگی کنی. پس چه بهتر خودت روعوض کنی!

 

شوهر: اَمِه جدّ اندر جَدَ  کشاورز بیم ، وَنِه کشت وکار بوکونیم . بی یِم بیشیم مغازه آو لیمو فروشی بزنیم، مگس پرانی بوکونیم.

شوهر: ما جدّ اندر جدّ کشاورز بودیم، باید کشت و کار بکنیم. آنوقت برویم مغازه آبلیموفروشی بزنیم، مگس پرانی کنیم(کنایه:از شدت بیکاری).

 

زن: آب من و تو توی یک جوی نمی رود، من طلاق می خواهم!

 

شوهر: اَمه پَئر وصیت بوکورده با اَمِه خاندان دل طلاق "اَمِره حَکی ندارِه". مِرَم "آو توبه" بَدَن تا هِچ وَخت طلاق نَدَم. تو وَنِه یِه کَم خوشته توقعات جیر بیاری تا زندگی دل وَکی!.هر چند که می گمان تو "وَکِتِن شی نی یَه". دعای سنگینی وَنِه. خوشته سعی بوکون.

شوهر: پدرم وصیت کرده در خاندان ما طلاق مرسوم نیست. من را هم آب توبه داده اند تا هیچ وقت طلاق ندهم. تو باید کمی توقعات خود را کم کنی تا در زندگی پیشرفت کنی. هر چند که تو اهل درست شدن نیستی. دعای سنگینی می خواهد. سعی خودت را بکن.

 

نتیجه اخلاقی:

"قبل از ازدواج برای انتخاب شریک زندگی خود چشم ها را خوب باز کنید

و بعد از ازدواج کمی آن را ببندید."

تئاتر رادیویی گیلکی رامسری(روزه داری)

http://cdn.mashreghnews.ir/old/files/fa/news/1390/5/17/84180_918.jpg

اولی: اَی مار مو اَرمانِ همه چی بامُردِم   دِ هِچّی خواردِه نیارِم!

اولی: ای مادر (به دادم برس) من در آرزوی همه چیز مُردم    دیگر چیزی نمی توانم بخورم!

 

دومی: مو خا ماه رمضان بونو پنج وعده غذا خوارِم!

دومی: من که هر وقت ماه رمضان می آید پنج وعده غذا می خورم!

 

اولی: یکی اَندی بُخواردِه وَزرِس دَرِه  یکی هم آه ندارِه با ناله سودا بوکونِه!

اولی: یکی انقدر خورده داره پاره می شود  یکی هم آه ندارد با ناله سودا کند!

 

دومی: مو تِرِه گوتِم هَمَش به قاعده بُخوار!

دومی: من  به تو می گفتم همیشه به اندازه بخور!

 

اولی: اندی جوانی دل بدخوراک بام قند بیردِم. فشار خون دَرِم. می کُلیه هم سنگ سازه.

اولی: آنقدر در جوانی بدخوراک بودم مرض قند آوردم. فشارخون دارم. کُلیه من هم سنگ ساز است.

 

دومی: اندی ناپرهیزی بوکورده تو دِ پرهیز نداره! هر چی بدی یِه بخور ندی یِه نخور!

دومی: تو آنقدر نا پرهیزی کردی دیگر پرهیز نداری! هر چه را دیدی بخور و ندیدی نخور!

  

نتیجه اخلاقی:

"روزه خوار دَنبِکی  -   سحر خواره نَهَر خواره نَترکی"

"روزه خوار دَنبکی(شکم بزرگ) – سحر می خوری نهار می خوری نترکی"

کنایه: کم خوری و تعادل در غذا خوردن حتی در هنگام روزه داری.

 

تئاتر رادیویی گیلکی(هر دست که هَدِه هِگَرِنه)

http://media.mehrnews.com/d/2015/12/13/3/1937164.jpg?ts=1486462047399

 

اولی: بله از قدیم بوگوتِن هر دستی که هَدِه از همان دست هِگَرِه!

اولی: بله. از قدیم گفته اند از هر دست که بدهی از همان دست می گیری!

 

دومی: اَمِه هر چی هَدَم هِچ چی هِنیگیتِم. جز فحش و ناسزا.

دومی: ما که هر چه دادیم چیزی نگرفتیم جز فحش و ناسزا.

 

اولی: باشِه خدا بزرگه. جای دیگر تِرِه جبران کانِه.

اولی: باشد خداوند بزرگ است.در جای دیگر برای تو جبران می کند.

 

دومی: این ترانه را می خواند:

"هر دست که دادند همان دست گرفتند   هر نکته که گفتند همان نکته شنیدند"²

 

اولی: در فکرم که ای همه دوزی کانِن خدا اوشان تخاص وِنیگَرِه. پهلوی زن و بچه مردم شب عیدی شرمنده نوبونِن. هَندَه گونِن هَدِه. "جشن نیکوکاری یَه"!

اولی: در اندیشه هستم که این همه دزدی می کنند خدا تقاص آنها را نمی گیرد. پیش زن و بچه مردم شب عیدی شرمنده نمی شوند. باز هم می گویند بِدِه. "جشن نیکوکاری است"!

دومی: تو به ای کارها چی کار دَرِه، تو هَدِه تا خدا هم تِرِه هَدِه. هر کسی یَه خوشتِه قبر دل دَنَنِن.

دومی: تو به این کارها چه کار داری، تو بده تا خدا هم به تو بدهد. هر کسی را داخل قبر خودش می گذارند.

 

نتیجه اخلاقی:

تو نیکی بوکون ای نیکبخت                 تا خدا فردا به تو نگیره  سخت