دروغ سیزده
دروغ سیزده
محمد ولی تکاسی
جهت تفریح و سرگرمی و مشغول شدن اذهان مردم، تقریبأ در همه کشورها دروغ سال وجود دارد. این به منزله بد شمردن دروغ و عدم وجهه اجتماعی فرد دروغگو در هر مذهب و مَسلکی است. روز دروغ آوریل در بسیاری از کشورها به عنوان یک روز ویژه با گفتن دروغهایی به شوخی در اول آوریل گرامی داشته میشود[1].
بیش ازشصت سال است که در ایران، شوخی سیزده نوروز از سوی چند روزنامهنگار ایرانی رواج پیدا کرده است. آغازماه آوریل یک روز پیش ازسیزده نوروز میباشد و این همزمانی دستآویزی شد که درسیزده نوروز که ویژه جشن، شادی و نیایش برای باران و باروری زمین است، زیر نام شوخی سیزده با مردم و دیگر رسانه ها شوخی کنند. اسماعیل پوروالی، روزنامه نگار سرشناس ایرانی که میان همکارانش به آقای مدیر شناخته شده بود، در ماهنامه روزگار نو در اردیبهشت ۱۳۷۰ خورشیدی در پاریس نوشت: «ما شمارهٔ سیزده فروردین سال ۱۳۲۲ شمسی روزنامهٔ «نبرد» را یک پارچه به صورت دروغ درآوردیم. یکی از این دروغها، نطقی بود از هیتلر، که در آن بحبوحهٔ جنگ، دستور آتشبس میداد و این مژدهای بود که همهٔ مردم از پیر و جوان، زن و مرد و بزرگ و کوچک را خوشحال میکرد. درکنار این دروغ شادیدهنده، دروغ آزاردهندهای که در آن روز بساط سیزده نوروز خیلیها را به هم ریخت، خبر فوت «حاج محتشم السلطنه» رئیس مجلس وقت بود، که چون در بین مردم تهران بخصوص بازاریها وجهه و احترام و اعتباری خاص داشت. هزارها نفر راه خانهٔ او را درپیش گرفتند تا در مراسم تشییع جنازهاش شرکت کنند.»
یکی از جنجالیترین شوخی سیزده در ایران خبر کج شدن و احتمال سقوط برج میلادبود که روزنامه شرق در آخرین شماره خود در سال ۱۳۸۳منتشر ساخت. این شوخی توسط رسانههای اپوزیسیون جدی گرفته شد و به تحلیل آن پرداختند. برخی دیگر نیز آن را به برنامه اتمی ایران نسبت دادند. همچنین قیمت ملک در مناطق اطراف برج نیز برای مدتی کاهش یافت. خبرگزاری میراث فرهنگیدر سیزده فروردین ماه 1394 خبر از قول دفتر ملکه بریتانیااعلام کرد : کوه نوررا به ایران باز پس می دهیم. این خبرگزاری سپس در یادداشتی به قلم شاهین سپنتااین خبر را "شوخی سیزده" این رسانه اعلام کرد و در این مورد نوشت:شوخی سیزده در ایران معمولا بازتاب طنز گونه حقایق مختلف تاریخی و اجتماعی و گاه سیاسی است تا در یک روز شاد، تلنگری باشد به مخاطب رسانه ها و توجه آنها را به گوشه های ناگفته ای از حقایق تاریخی و اجتماعی جلب کند.
دروغ ، چیزی است که در کشور ما اصلأ وجود ندارد و در مواردی بسیار نادر آنهم دروغ مصلحتی در بین بزرگان قوم گاهی رخ نمایان می کند. دروغ سیزده امسال( 1395)مبنی بر فوت آقای فرشچیان نقاش و هنرمند نام آور ایران در عرصه مینیاتور و تعطیل بودن مدارس در روز شنبه 14 فرودین ماه 1395 بود که با تکذیب آن توسط اطلاعیه آموزش و پرورش باطل گردید. در دین اسلام دروغ تا آن اندازه مذموم است که فرد درغگو را دشمن خدا معرفی می نمایند. دروغ سرمنشأ خطاهای انسان و جهت فرار از واقعیت های موجود در زندگی فردی و اجتماعی است. گاهأ این مشکل تا جایی در فرد ریشه می دواند که علاوه بر دیگران حتی به خودش نیز دروغ می گوید. دروغ گفتن استفاده از فرصت ها و امکان پیشرفت را از انسان سَلب می نماید .دروغ مثل برف است که هر چه آنرا بغلتانند بزرگتر می شود .
در شهرستان رامسر زبانزد زیر بین مردم متداول است:
دورو گونه تا راس هگیرِه(هَرِه)
ترجمه: دروغ می گوید تا راست را به دست آورد.
کنایه: ته و توی چیزی را در آوردن
" و دروغ ها همچنان ادامه دارند"
[1] - گمانهزنیهای مختلفی در مورد ریشهٔ این رسم مطرح است. یکی از معروفترین آنها پیدایش دروغ آوریل را به اقدام شارل نهمپادشاه فرانسهدر سال ۱۵۶۴ نسبت میدهد که در هنگام اصلاح تقویم گریگوریجشنهای سال نو را از اول آوریل به اول ژانویه منتقل کرد. پس از آن مخالفان این تغییر همچنان در روز اول آوریل به دید و بازدید عید میرفتند دوستان و آشنایانشان این افراد را که بر برگزاری عید در روز اول آوریل اصرار داشتند، دست انداخته و سرِ کار گذاشته و آنها را «احمقهای آوریل» مینامیدند.
"رامسر شهری آرمیده میان جنگل سبز و دریای آبی است پاسش بداریم و در حفظ آن کوشا باشیم"