1-                 بیکاره آقا

ترجمه: آدم بیکار و بی عار

کنایه: از آدم تنبل و تن پرور.

یادآوری:

پدر: بیا برویم سایه

فرزند: سایه خودش می آیه!

 

2-                 خودشه کین گونه  می هَمَرَه نی یَه تو بو دَنِه!

به باسَن خود می گوید تو با من نیا بو می دهی!

کنایه: آدم پر مدعا و پر توقع، خودبزرگ بین.

یادآوری:

1-                 چُسان فِسان

آدم با تکبّر ( برای خود کلاس می گذارد).

2-                 خوشتِرَرِه نوشابه بازا کانِه.

برای خود نوشابه باز می کند.

 

3-                 یِه درنگه مِرِه مُهلت بَدِه.

برای لحظه ای به من مهلت بده.

کنایه: صبر و بردباری

یادآوری:

1-                 چند ماهِه به دنیا بمه بی!

چند ماهه به دنیا آمدی.

کنایه: صبر و قرار نداشتن. تعجیل در کارها.

 

4-      دل داره صندوق(خانه).

یک دل دارد مثل صندوق(خانه).

کنایه: آدم رازدار و محرم اسرار.

 

 

5-                 ترش خَلِه خبر بارِه

ترش خله(قلیه): نام نوعی خورشت محلی با سبزی ترش واش و تخم مرغ.

کنایه: آدم پرگو و نامحرم، رازدار نیست و خبر را برای همه جا ر می زند.

یادآوری:

1-                 وینی لوکا انگوشت داکرده همه دانِن!.

اگر در سوراخ بینی انگشت کردی همه می دانند.

 

6-                  وینِه گرما خیلی سوجِنه!

می بیند آبگرم خیلی داغ است!

کنایه: هوا پس است. اوضاع خیلی خراب است.

     یادآوری:

مسجد جای گوزیدن نی یَه.

مسجد جای گوزیدن نیست.

 

7-                 اصلَن وِرِه خودِه دار سَر باد بزنه(بزنی).

انگار برایش روی درخت ها باد بزند(بزنی).

کنایه: آدم بی خیال، بدون توجه به حرف دیگران.

یادآوری:

1-                 دونیایَه آو بابُره اونو خواب بارِه!

اگر دنیا را آب ببرد او را خواب می رباید(همیشه در خواب و خیال است).

 

8-                 اَنا مَنا گُرِه  نوکانِه.

اَنا مَنا(به احتمال نام نوعی جاندار)  صدا نمی دهد.

کنایه: جای ساکت و آرام، سرشار از سکوت.

یادآوری:

دال هم پر نزنه(نزه).

پرند کرکس هم که جاهای خلوت را دوست دارد در آن محل پر نمی زند(نمی زد).

 

9-      آغوزدار

درخت گردو

کنایه: آدم  بی ریشه و جاسوس، خبر بَر.

یادآوری:

پُلت دار وَلگ مانه هر طرف باد هَنِه هورَه شونو.

مثل برگ پهن درخت پُلت هر طرف با د بیاید همان طرف می چرخد.

ستون پنجم.

 

10-  گود موسو

آدم پرچانه، پرحرف و حاضر جواب.

یادآوری:

آدم پیش حرف:

کسی که اجازه نگرفته در جلوی بزرگترها حرف خود را می زند.

 

 

11-  مگر مرِه ورگ پی وَرِه

مگر چربی گرگ به تن من خورده است.

کنایه: دوری گزیدن افراد از یک شخص، کناره گیری.

یادآوری:

دور دل باره نزدیک زال بار!

از دور دل می برد ولی از نزدیک زال(طحال) تو را می ترکاند(شدت ترس).

کنایه: شدت  دورنگی و ظاهرسازی .

 

12-  اَفتاو سو بَس خودشه سایه(سیانَه)  نیا بوکون.

رو به آفتاب بایست و به سایه ات نگاه کن.

کنایه: در هنگام انجام کار بچگانه از افراد بزرگسال این زبانزد کاربرد دارد.

یادآوری:

تی فلانه خانه سَردار نی یَه شَانِه!

فلان تو را به عنوان خرک می توان روی سقف خانه ها کار گذاشت!

کنایه: بزرگ و بالغ شدن.

 

13- تی سر کلایَه بدر باد وِرِه نابُرِه

کلاهت را محکم بگیر باد آن را نبرد.

کنایه: حواس جمع بودن. مالداری و قناعت. مواظب حرکات و رفتار اجتماعی خود بودن.

 

14- وَرزا گوز بَدَه غلِّه بُسوتِه!

گاو نر (دوکاره ورزا) گوز داد و غله(برنج و گندم) سوخت.

کنایه: دوچیز نامربوط، بهانه گیری بیخود. انجام نشدن کار.

 

15- راه  رو  باخُشته اَمِه وَر بی یَه.

اگر راه ها خشک شدند باز هم طرف ما بیا.

کنایه: دوری راه، عدم دیدار در سر وقت موعد.

یادآوری:

کوله وِبینی سَر!

موقع سربریدن گوساله!

عدم انجام کار یا قول و وعده بیخود، (وعده سر خرمن).