https://www.iranianbirdingclub.com/images/Hyrcanian-Tit-AA-iranianbirdingclub_com.jpg

نام انگلیسی : Caspian Tit

نام فرانسوی : M�sange

نام لاتین : parus hyrcanus

این پرنده 11 سانتی متر طول دارد. شبیه چرخ ریسک سر سیاه است که اخیرا از گونه P.lugubris جدا شده است. اطلاعات در مورد آن اندک است. جدا شدن از گونه چرخ ریسک سر سیاه به خاطر تفاوت مورفولوژی بوده است. این چرخ ریسک خودش سوراخی را برای تولید مثل و بزرگ کردن جوجه ها حفر می کند.

در شهرستان رامسر احتمالأ بیشتر از نوع سینه زرد(Cyanistes teneriffae) و سر آبی رنگ( Cyanistes caeruleu) و احتمالا در حدود 10 نوع چرخ ریسک در ایران وجود دارند. چرخ ریسک سینه سرخ( Poecile varius) که با نام محلی "کافره" آن را می شناسند.

چون غیر خوراکی است بر حسب شرایط زیستگاهی و نوع تغذیه از حشرات و عنکبوت ها از تنوّع گونه ای زیادی در جلگه و کوهستان های ییلاقی برخوردار است .

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Cyanistes_caeruleus_-Gran_Canaria%2C_Canary_Islands%2C_Spain-8.jpg/225px-Cyanistes_caeruleus_-Gran_Canaria%2C_Canary_Islands%2C_Spain-8.jpg

عادات رفتاری و زیستی:

پرنده ای بسیار پرجنب و جوش است و در کمترین زمان ممکن از شاخه ای به شاخه دیگر می پرد. معمولا در دسته های چند تایی با فاصله از یکدیگر درخت به درخت در جستجوی غذا می پرند و از این حیث عاداتی شبیه چرخ ریسک دم دراز دارند. علیرغم اینکه بسیار ساکت و بیصداست ولی معمولا با پرجنب و جوش بودنش، پرنده نگر را متوجه حضورش در لابلای درختان می کند و بندرت پیش می آید که از روی صدا و آوازش دیگران را خبردار کند.
سرشاخه نشینی نمی کند و از دیده شدن می هراسد و بر این اساس معمولا از وسط درخت به وسط درخت بعدی در کمترین فاصله تغییر موقعیت می دهد. این گونه مانند سایر گونه های خانواده چرخ ریسک از حشرات و دانه ها تغذیه می کند و اغلب اوقات خود را در جستجوری لارو و حشرات و شته در لابلای درختان می گذراند.


زادآوری و تولید مثل:

نرها و ماده ها بعد از جفت گیری در ارتفاعات جنگلی، شروع به لانه سازی در یک درخت زنده یا یک درخت پوسیده می کنند و حفره ای در آن می کنند. بیشتر لانه هایی که تاکنون بررسی شده از خزه و مو و تراشه چوب ساخته شده اند، اما گاهی از پرها استفاده می کنند. تخم ها سفید رنگ و به تعداد از پنج تا هفت متغیر است، با لکه های مایل به نخودی.

پراکنش و فراوانی

چرخ ریسک های هیرکانی غیر از حاشیه جنوبی دریای کاسپین در هیچ کجای دیگر دنیا قابل مشاهده نیستند و پرنده اندمیک ایران و جمهوری آذربایجان می باشند، هرچند تاکنون بیش از 95 درصد مشاهدات در محدوده خاک ایران صورت گرفته است. بهترین زمان مشاهده آنها در اواسط بهار تا اوایل تابستان در نقاط جنگلی مشخصی در حاشیه جنگل و در اواخر تابستان مرز جنگل و مرتع در بالادست جنگلهای هیرکانی ست. این چرخ ریسک بسیار مورد علاقه پرنده نگرهای خارجی بوده و به همراه زاغ بور پتانسیل،جذابیت و ارزش بالایی در صنعت پرنده نگری کشورمان می تواند داشته باشد.

جهت کسب اطلاعات بیشتر:

http://www.oiseaux-birds.com/page-family-paridae.html