1- وَرزا پالان

پالان گاو نر

کنایه: کج و مُعوَج- لباس ناجور پوشیدن

یادآوری: لباس به تن او زار می زند.

2-خَرِه با پالان نیش نَه سَنِن(نیشنس نن)

خر را با پالانش نمی شناسند

کنایه: عملکرد افراد از روی ظاهر آنها نیست.

یادآوری: ظاهر آرایی نشان آدمیت کی بُوَد

هرکه بالَد نقش ظاهر را مگر آدم بُوَد

3-هر کی خَرِه تو وی پالان باش=هرکی شایَه تو وی وزیر باش

هرکسی خر شد تو پالانش باش= هرکسی شاه شد تو وزیرش باش

کنایه: عدم مخالفت با جریان فکری آحاد جامعه

4- مُشت و دِرُفش (نوبونِه)

مشت در مقابل سرنیزه (نمی شود)

5- خودِ خِرس (وِراز) کولِه مار بو(بی)

مثل خرس(یا گراز) که مادر همراه بچه هایش است عصبانی و خشمگین است.

کنایه: خشمگین بودن و حالت تهاجمی داشتن

یاد آوری:کارد بزنی خون در نِیَنِه= بَرزَخه

کارد بزنی خونش در نمی آید.= عصبانی است

6- وَچِه چَلَه مار= فَک چُمِه سَر نیشتِه

مادر نوزاد چهل روزه است.= روی تخم نشسته (منظورخوابیده) است

کنایه: با تمسخر به افرادی که در گوشه ای جا خوش کرده و کار مفیدی انجام نمی دهند گفته می شود.

چله=چهل

در ادبیات شفاهی و در آیینهای  باستان از قداست زیادی برخوردار است. نظیر چله کوچک و چله بزرگ زمستان- چهل روز بعد ازروز  زایش خورشید(میترا) = شب یلدا است که مصادف با جشن سَدِه است و همچنین در باورهای مردم رامسر و استان های ساحلی رسم بر این است که تا چهل روز بعد از تولد نوزاد را از خانه بیرون نمی آورند و کسی نباید او را ببیند. بعد از چهل روز مادر و نوزاد را حمام کرده (اصطلاح چَلِه شوری) و اقوام و آشنایان برای دیدن نوزاد و مادرش وارد خانه می شدند.

7- شِل خِمیر= پَفتِل آدم= دال

خمیر وارفته و شُل = آدم شُل و  وِل

کنایه: افراد سُست و بی حال که توان انجام کارهای خود را ندارند تا چه رسد به کارهای دیگران.

یادآوری: دال

عقاب و کرکَس که مفت خوار است و دنبال کار بدون زحمت است.

8- گوساله تا گاو وکه دل صَحَب آو  بونو=

گوساله تا گاو شود دل صَحَب آب شود(تحریف شده گیلکی به فارسی)

گوساله تا گاو شود دل صاحب آب می شود.

کنایه: رنج و مشقت بزرگ کردن فرزند

9- خوشتِه مال خوب بِدَر  هَمسادَه دُزد نِگیر

از مال و ثروت خود خوب نگهداری کن تا همسایه ات را اشتباها به عنوان دزد محسوب نکنی.

10- دارتَلا= شَجِرَن

دارکوب سیاه= داد و فریاد زن

کنایه: افراد شلوغ و پر سر و صدا

دارتَلا:

دارکوب سیاه جنگلی است که به اندازه یک خروس است.

 11- امه خانه چراغ خا شِمِرَرِه  سو نَدَنِه

خانه چراغ ما که برای شما نور نمی دهد.

کنایه: در نظر نیامدن افراد فامیل در بین  نزدیکان

نظیر عدم انتخاب دختران فامیل توسط نزدیکان دختربرای ازدواج مثل عمو-دایی و خاله و .....

 12- خودِ زیندِه ماهی یَه جا داکونی

مثل اینکه ماهی زنده را در جایی قرار بدهی

کنایه: جابجا شدن در رختخواب- وول خوردن

13- می کَن نالِ بُنِه آدِمِ

آدم خانه من است-فامیل نزدیک من است.

کنایه: نامردی و ناراستی دیدن و یا شنیدن  از افراد نزدیک