http://dc592.4shared.com/img/sN9W7LMj/s7/0.05058548566855836/Taranehsarayan_R1.jpg

در منطقه سخت سر قدیم  نیز همگام با کار کشاورزی و باغداری و یا هنگام  خانه ­داری و خواب کردن کودکان ترانه هایی خوانده می­شود.  همچنین پهلوی­ خوانی هنگام چیدن برگ سبز چای، بیجارسَری هنگام نشاء , عملیات داشت و برداشت برنج ، گوسفند دوخوان ،  چاروداری و امیری خوانی نیز همراه با ترانه های محلی مردم شرق گیلان نظیر اشعار پیر شرفشاهی (ترانه سرای گیلک قرن هفتم)  و دیلمانی در رامسر  تا چالوس و نوشهر نیز وجود داشت. اشعار و ترانه هایی توسط مردم زمزمه می شوند که سینه به سینه نقل گشته­ اند و بیشتر آنها در قالب های ذیل می ­گنجند.                                                       

جدول 1- اقسام موسیقی گیلکی

عنوان

توضیحات

ترانه هاي شاليكاري كه با تشت نوازي و صداهايي با استفاده

از لبها  ( گلو توسط زنان به نام گلوبون  اجرا مي شود)

موسيقي رقص

و کِل زدن-شول زدن

رعنا گُلِ_ اُتُلِِ(باز بهار آمد اتل   تی شعر درآمد اُتُل ) و ...

انواع چاوشي ، سحر خواني ، شهادت خواني ، ريتم هاي قَمه زنی

موسيقي  مذهبی و دینی

)امیری- حافظ خوانی(

گیلکی خواني ، نوعي فالگيري

عروس گُلي-بامُسی گیشی(عروس)

موسيقي شاليزار ( مجموعه اي از آوازها و ترانه هاي برنج­کاران(

موسيقي هنگام

کار و برداشت محصول

موسيقي چوپانی ، گله داري به همراه نی یا بدون آن

موسيقي جلگه كه با كوهپايه تفاوتي بسيار در لهجه دارد

موسیقی که کشاورزان بیشتر موقع کار و یا برداشت مرکبات و فندق- گردو-

چای-برنج -گندم و غیره می خوانند.

ملودي ها و ريتم هاي بازي كودكان مثل سنگِه گِه رَروه بَردار و برو

موسيقي

لا لایی ها و گهواره سری

انواع ملودي ها ی نوازش کردن يا ناز دادن بچه ها

مجموعه اي از لالايي ها و گهواره جنباني ها ( آوازي و ترانه(

مقام ها

موسيقي

مرد می

ترانه ها

قطعات سازي

قطعات آوازي


تو انگور سیاهی بر سر دار        مو دونه مرواریدم  پر خریدار

تو انگور سیاه بر بالای درخت هستی     من هم مثل یک دانه مروارید (هستم) و خریدار زیادی دارم

بوشو کَرَجی بنیش لِه وَل نگه دار        گدازاده چی دانِه قیمت یار

برو و در قایق نشین و لنگر (پارو) را کج نگهدار   گدازاده از ارزش یار گرفتن چه می داند؟(می فهمد؟)

*******

سر کوه بلند مِرِه نوگو اَبرار             روزگار چرخ خاره مو بونیم تی یار

بر سر کوهی بلند هستی و به من برادر خطاب نکن     روزگار گردش می کند و من یار تو می شوم

الهی تو وَکی ده تَه وَچِه مار                من و تی عاشقی نوبونِه پامال

به حق خدا تو مادر ده بچه بشوی         ولی عشق بین من و تو ازبین نخواهد رفت

********

میان دریا بئِدَم جفت ستاره                 قنبر جلو هِسَّه علی(ع) سِواره(دُل دُل سُواره)

در میان دریا یک جفت ستاره دیدم    قنبر(غلام حضرت علی ع) افسار اسب را گرفته و حضرت علی (ع) سوار آن است.

خدایا برسان می دلِ دعا یَه           پابوس بوکونِم امام رضایَه

خدایا من را به دعای دلم برسان      به پابوسی امام رضا(ع) برومِ

 

 

همچنین ترانه هایی به نام  گوسفند دوخوان توسط چوپانان و گهره سری[1] توسط مادران در رامسر و حومه مرسوم است که در مزارع برنج،  چای و باغات مرکبات برای خواب کردن بچه ها  خوانده می شوند.

جای دارد هنرمندان و دانشجویان رشته موسیقی از این ترانه ها و قطعات آوازی به همراه  سازشناسی آنها برنامه مدوّنی برای تحقیقات خود داشته باشند و کاری که هنوز بر زمین نهاده شده با همّت و تلاش مسئولین اداره ارشاد و فرهنگ­سراها زنده و جاوید بماند.

 



[1] - گهره سری: نوزاد را در گهواره چوبی و یا با استفاده از دو رشته طناب و پارچه (معمولا چادرشب و یا چادر) که به تنه درخت بسته و به آن هَلانه می­گفتند که با طناب بلندی توسط مادر و سایرین در جهت افقی (چپ و راست ) حرکت می دادند و بچه­ ها را می ­خواباندند.  هنگام خواباندن نوزاد در زیر سرش یک جسم نوک تیز نظیر سوزن و چاقو و دعاهای دست نویس(آل دعا)قرار می دادند تا از شر جنیان در امان باشند.(اصطلاح آل زدن).