گستردگی رسوم و خصلت های فرهنگی  با توجه به تعدد قومی و گوناگونی لهجه ها بسیار زیاد است متاسفانه بعضی از آداب و آئین های کهن و ماندگار مردمی این خطه به مرور در همهمه زندگی شهری رو به فراموشی و برخی دیگر کم رنگ شده است.

جشن "تیرماسیزه" در بایگانی تاریخ  

از مراسم متداول گیلان در گذشته "آب بازی" بود که امروز کمتر اثری از آن می توان یافت، این جشن در شرق استان و غرب مازندران به " تیرماسیزه" به معنی سیزدهم ماه تیر مشهور شده است.   کتاب "عالم آرای عباسی" با توجه به اینکه در تقویم دیلمی سال 360 روز بود و پنج روز آخر به حساب نمی آمد، مراسم آبریزان را با محاسبه ایام "خمسه مسترقه" یعنی همان پنج روز آخر سال و افزودن آن پس از پایان سه ماه بهار، در روز 13 ماه تیر محاسبه و می افزاید: در میان عجم یعنی ایرانی ها این روز به روز آب پاشان معروف است. در این مراسم بزرگ و کوچک، مذکر و مونث به کنار دریا می رفتند آب بازی و به طرب و خرمی می پرداختند و به راستی مراسمی تماشایی به وجود می آمد.   همچنین از مراسم های دیگر این روز فال گیری و " لال شوش زنی" است، دراین مورد بزرگ خاندان بر بدن اهل خانه، دامها و نیز به در و دیوار و همه چیز چوب می زد و خاموشی اهل خانه در برابر ضربات ترکه چوب، به باور آنها باعث برکت و رونق اقتصادی و معیشتی آنان می شد.  

در شهرستان رامسر و حومه

به باور قدیمی ها زمانی که در آبان ماه(معادل تیرماه گالشی) دیو اپوشه با الهه باران در آسمان جنگیده و در نهایت با آمدن رعد و برق نزول برکات آسمانی آغاز می گردد این پدیده توسط مردم و کشاورزان و حاکمان ولایات شمالی میمون و خجسته قلمداد می گردد و به برگزاری جشن و اجرای آیین ها و رسوم مخصوص این ایام (از جمله دور هم جمع شدن در غروب -خواندن اشعار حماسی و محلی(تبری خوانی-امیری و ...)-فال کوزه گرفتن-فال گوش ایستادن- فال کلید گرفتن(کلید درگتن) و اجرای سایر برنامه های شاد ) می پردازند تا موجبات شادمانی گالش دوستان و سایر علاقمندان شوند.

     

http://dc348.4shared.com/img/1CaMOpa4/s3/Untitled-1-thumb-250x250.jpg

با همت نهادهای مردمی  ومردم فرهنگ دوست این آیین سنتی در شرق گیلان و مناطق غرب مازندران با شور و هیجان زیادی برگزار می گردد. در سالهای اخیر این جشن آیینی با  پیگیری های مستمر و کارساز  دلسوزان فرهنگی با رویکرد شناساندن جلوه های ویژه و نامداران فرهنگی منطقه اجرا می گردد.

بالطبع اجرای چنین برنامه هایی جهت شادکردن مردم و معرفی هنرمندان محلی و بومی نیاز به حمایت همه جانبه از طرف نهادهای ذیربط و مسئولان نیز دارد تا ضمن شرکت در این جلسات و حضور شان نسبت به نحوه اجرای بهتر این مراسم و انجام هزینه های آن در کنار سازمانهای مردم نهاد قرار گرفته و به جای اکتفا نمودن به چاپ چند نشریه و بروشور در طول سال به این مقوله ها توجه بیشتری داشته باشند تا ضمن حفظ الگوهای فرهنگی منطقه در ترویج چنین مراسم های آیینی با  دید فرهنگی-تاریخی و اجتماعی نیز کوشا باشند و صرفا با نام و عنوان  یک جشن ساده به آنها نیاندیشند.

 منبع:گیل یار http://gilyar.ir/index.php?option=com_frontpage&Itemid=1